Νέα

Ο συγγραφέας και ραδιοφωνικός παραγωγός μιλάει για την ασκητική της γραφής στην Έφη Φαλίδα και την εφημερίδα Τα Νέα.Κάτοικος κέντρου τα τελευταία 16 χρόνια, ο Θάνος Σταθόπουλος έχει την άνεση του ποιητή ο οποίος τρέφεται από τις αρρυθμίες της πόλης και ψύχραιμα τις παρακολουθεί για να τις μεταγράψει σε μια σύνθεση ελλειπτικού κειμένου στο οποίο διαπρέπει. Θα λέγαμε όμως ότι έχει κερδίσει επάξια ένα μετάλλιο περιδιάβασης σε όλους τους χώρους κοινωνικής συναναστροφής όπου κυκλοφόρησαν ελεύθερα πνεύματα. Και ως συνομιλητής διευκρινίζει ότι από την εφηβεία του πραγματοποίησε την επιθυμία του να ριχτεί «εκεί έξω» για να γυρίζει και να γνωρίζει ανθρώπους. Δύσκολη τέχνη, αλήθεια, να μαθαίνεις τους ανθρώπους χωρίς να χάνεις την πυξίδα σου. Όμως η ποίηση, άλλος ασφαλής οδηγός, τον συντροφεύει. Και τον πλούτο της τον μοιράζει από το Τρίτο Πρόγραμμα της ΕΡΑ στους ακροατές της εκπομπής του «Flores para los muertos» διαβάζοντας στίχους και επιλέγοντας μουσική. Παραμονές της επανακυκλοφορίας του περιοδικού για τις τέχνες και τον λόγο «kaput.», στο οποίο συμμετέχει μαζί με τους Χριστόφορο Μαρίνο και Χρήστο Χρυσόπουλο, βρίσκεται εντός της πραγματικότητας από τις πρώτες πρωινές ώρες για να ενορχηστρώσει τον κόσμο των κειμένων του.Ως συγγραφέας πώς αποφεύγεις ή πώς αναλύεις τις κακοτοπιές της γλώσσας;Ζώντας μέσα στη γλώσσα είσαι συνεχώς επί της ολισθηρότητας. Έχω έναν τρόπο να εξετάζω τη γλώσσα: εξετάζω εάν είναι σύμφυτη με το νευρικό μου σύστημα (όπως έλεγε ο Φράνσις Μπέικον για τις εικόνες που δημιουργούσε). Αυτό προϋποθέτει φυσικά να εξετάζεις συγχρόνως συχνά το νευρικό σου σύστημα.«Η διασκευή του εαυτού μου στις 06.30», ο τίτλος του επερχόμενου βιβλίου σου. Είναι επιδιορθωτική κίνηση ενός ναρκισσιστικού εγώ;Όχι βέβαια, καμία σχέση. Πρώτα απ’ όλα όμως να σημειώσω ότι ο τίτλος του επερχόμενου βιβλίου μου είναι και ο γενικός τίτλος μιας συγκεντρωτικής έκδοσης όλων των βιβλίων μου από το 1983 κι εντεύθεν, που θα κυκλοφορήσει στα τέλη του 2023 ή ίσως στις αρχές του 2024 από τις εκδόσεις Ίκαρος. Ο τόμος περιλαμβάνει εννέα βιβλία μαζί με το καινούργιο μου βιβλίο. Επανέρχομαι τώρα στο ερώτημά σου. Συνηθίζω να ξυπνώ πολύ νωρίς: είμαι άνθρωπος που λειτουργεί κυρίως το πρωί - όπως ο περισσότερος κόσμος. Συνεπώς γράφω πάντα το πρωί· πολύ πρωί, από τις 5 ή 6 η ώρα. Αχάραγα. Επιπλέον, έχω εμμονή με το ξημέρωμα, όταν χαράζει η μέρα. Είναι η ώρα που η ψυχή είναι ελαφριά από τα πεθαμένα βάρη της προηγούμενης μέρας και μια νέα θεώρηση των πραγμάτων και των ωρών λαμβάνει χώρα, μια αναγωγή του βίου στη νέα μέρα που ανατέλλει. [«Η ψυχή πολύ νωρίς το πρωί. Ανειλημμένη είναι» γράφω στην έναρξη του βιβλίου μου Εισαγωγή στη μέρα (2021).] Η ψυχή φεύγει με φτερά για να διοχετευθεί στο νέο εικοσιτετράωρο. Αυτό λοιπόν που πρέπει να κρατήσουμε είναι η αναγωγή: το πέρασμα και οι όψεις του εαυτού που πιθανώς εμφανίζονται. Το πέρασμα του εαυτού στο αρτιγενές εικοσιτετράωρο προϋποθέτει τη διασκευή του ή την ανασκευή, αν θέλεις. Η διασκευή είναι συνεπαγωγή. Θα πρέπει ασφαλώς να το εννοήσουμε ποιητικά.Πετάς το αρχείο των αναμνήσεών σου ή το συλλέγεις αυτάρεσκα;Δεν είμαι συλλέκτης αναμνήσεων, και εν γένει συλλέκτης. Αλώστε οι αναμνήσεις σε κατοικούν ή σε εγκαταλείπουν. Δεν τις πετάς ακριβώς, μάλλον σβήνονται: ξεθωριάζουν σαν τις παλιές φωτογραφίες και αλλοιώνονται τα χρώματά τους. Το δυναμό των αναμνήσεων έχει αξία όταν μπορεί να επαναπροσδιορίζει και να σηματοδοτεί το παρόν, άλλως οι αναμνήσεις καταλήγουν memoires. Δεν έχω τίποτα με τα memoires, ίσα-ίσα, έχω καταβροχθίσει πολλά στη ζωή μου και μου αρέσει πολύ να διαβάζω αυτοβιογραφίες και απομνημονεύματα. Συμβαίνει όμως οι αναμνήσεις να λειτουργούν ως υπομνήσεις. Κοντολογίς, δεν είμαι αρχειοθέτης αναμνήσεων.Τι σημασία έχουν για το δικό σου παρόν οι παρέες;Πότε-πότε μου λείπουν πολύ οι παρέες: με τη συνεννόηση και την ασυνεννοησία τους, με τη σύμπνοια, τη συνενοχή και το χάος τους. Είχα την τύχη από την ηλικία των δεκαέξι ετών «να μαγαριστώ στην αγορά», όπως έγραφε ο Κωστής Παπαγιώργης, και να διαπλάσω τον εαυτό μου μέσα σε παρέες, συνεχώς και αδιαλείπτως. Πολλές και ετερόκλητες. Εν αρχή ην ο Μάνος Χατζιδάκις: ο θεμέλιος λίθος της μαθητείας μου και η ιδρυτική συνθήκη του εαυτού. Σαράντα χρόνια μετά, όταν περπατάω στη Ρηγίλλης και πέριξ της πλατείας Προσκόπων νιώθω πάντα ένα φτερούγισμα στο στήθος. Σχεδόν την ίδια εποχή, η σχέση μου με τη Λένα Πλάτωνος, οι παρέες και τα πάρτι στα σπίτια της των οδών Τιμολέοντος Φιλήμονος και Ξανθίππου· λίγο αργότερα, η τριβή και τα εικοσιτετράωρα στα πιο πιθανά και απίθανα σημεία της Αθήνας με τον Νίκο Καρούζο, όπου ξηλώναμε τον χρόνο. Σε καφενεία, εστιατόρια, μπαρ και σπίτια εξυφαίνετο ο ιστός της συνύπαρξης και της ύστερης μαθητείας. Κάθε σχέση, σε οποιαδήποτε ηλικία, περιέχει ένα ποσοστό μαθητείας. Δεν μπορεί να γίνει αλλιώς. Τα σημαντικότερα πράγματα τα έμαθα μέσα από τα πρόσωπα που συναναστράφηκα και μέσα από τις παρέες. Έμαθα επίσης να συμπεριφέρομαι και ασκήθηκα στη συζήτηση και στην ατάκα, στην επιχειρηματολογία, στην πειθώ, στην ευγένεια και στον καβγά της συνύπαρξης γύρω από ένα τραπέζι ή καθισμένος στον πάγκο του μπαρ. (Έμαθα δηλαδή να μπορώ και να τσακώνομαι σαν άνθρωπος.) Αυτά είναι λεπτότητες. Ο χαρακτήρας φτιάχνεται πάντα έξω, με τους άλλους. («Αν δεν αγαπάς τα καφέ δεν θα βγεις ποτέ στον δρόμο», γράφω στο βιβλίο μου Η ώρα (2018).] Έμαθα ν’ ακούω, να ζυγίζω και να περνάω από κρησάρα γρήγορα τα λόγια των άλλων. Έμαθα να μυρίζομαι τα «νούμερα» και τα «ψώνια» αμέσως. Αυτά δεν τα μαθαίνεις διαβάζοντας ή σοφάροντας στον υπολογιστή σου. Η τελευταία ουσιαστική παρέα στη ζωή μου ήταν αυτή του «Ενοίκου» -του μπαρ της οδού Καλλιδρομίου, του Βαγγέλη Ζαφειρόπουλου, το 1992 και το 1993: Κωστής Παπαγιώργης, Χρήστος Βακαλόπουλος, Ευγένιος Αρανίτσης, Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, Ηλίας Λόγιος, Γιώργος Κοροπούλης, Κλεοπάτρα Λυμπέρη, Πέτρος Τατσόπουλος, Γιώργος Ξενάριος, Ξενοφών Μπρουντζάκης, η μόνιμη σύνθεση. Είχε ξεκινήσει από τον «Βρούτο», το μπαρρεστοράν στον Λόφο του Στρέφη, με ελαφρώς διαφορετική σύνθεση, το 1991· όταν έκλεισε ο «Βρούτος» μεταφερθήκαμε στον «Ένοικο» που μόλις είχε ανοίξει. Η παρέα διαλύθηκε ουσιαστικά με τον θάνατο του Βακαλόπουλου. Σήμερα ζω πότε-πότε κάποια ξέφτια παρέας, κάποια σπαράγματα με πολύ νεότερους, κατά κύριο λόγο, και τους εναπομείναντες φίλους.Είναι η φιλία η ανώτερη για σένα επένδυση;Δεν ξέρω, ποτέ δεν είδα τις σχέσεις ως επενδύσεις, μάλλον είναι όμως οι πιο βαριές επενδύσεις. Προφανώς η φιλία έχει παίξει πρωτεύοντα ρόλο στη ζωή μου, απ’ όσα ήδη έχω αναφέρει. Η φιλία και ο έρωτας ήσαν πάντα οι δύο πόλοι. Οι Γάλλοι λένε ότι «η φιλία είναι ο έρωτας χωρίς τα φτερά». Ευγνωμονώ και περιφρουρώ όμως και τα τετραγωνικά μου μέτρα. Διότι πρέπει να σου πω ότι παρότι έζησα πολύ έξω και με πολύ κόσμο και πολλούς φίλους κατά περιόδους, είμαι μοναχικός άνθρωπος. Έχω ανάγκη την απομόνωση. Όσο μεγαλώνω δε, τόσο περισσότερο ενισχύεται η τάση για μόνωση.Τι αντιπροσωπεύει η επανακυκλοφορία του περιοδικού «kaput.»;Τη συνέχεια του διαλόγου και της ζύμωσης που ξεκίνησε με το πρώτο τεύχος το 2008 για να σταματήσει λόγω κόπωσης με το δέκατο τρίτο τεύχος το 2012. Έχουν περάσει έντεκα χρόνια: η κριτική και οι στήλες για τα εικαστικά στις εφημερίδες εξαφανίστηκαν, κάποιο καινούργιο περιοδικό ή σάιτ δεν εμφανίστηκε, ενώ, από την άλλη, μια νέα γενιά θεωρητικών, επιμελητών και καλλιτεχνών έχει εμφανιστεί. Όπως και πριν από δεκαπέντε χρόνια, προκύπτει η ανάγκη να δούμε και να μιλήσουμε για τα πράγματα. Υπάρχει ένα αίτημα διαλόγου, ίσως πολύ περισσότερο από την πρώτη περίοδο του «kaput.», εξαιτίας του γεγονότος ότι τα τελευταία χρόνια η απουσία θεωρητικού λόγου αφήνει τα εικαστικά έργα έξω από κάποιου είδους συγκείμενο, εφόσον δεν συγκροτείται συγκείμενο, ώστε να κυριαρχούν τα δελτία Τύπου, οι δημόσιες σχέσεις και η σύγχυση. Η δεύτερη περίοδος του «kaput.» εκκινεί τον Μάιο του τρέχοντος έτους και εκτός από εμένα και τον Χριστόφορο Μαρίνο προστίθεται στη διεύθυνση του περιοδικού ο συγγραφέας Χρήστος Χρυσόπουλος.Τι σε ενοχλεί περισσότερο στην ανθρώπινη συμπεριφορά; Η έλλειψη ήθους. Και, όπως γνωρίζουμε, το ήθος αφορά ιδιότητες του χαρακτήρα. Επομένως, οδηγούμαστε μοιραία στα νάματα της αρχαιοελληνικής γραμματείας, θέλουμε δεν θέλουμε. Ανακαλύψτε όλα τα βιβλία του Θάνου Σταθόπουλου στις εκδόσεις Ίκαρος.

Το δεύτερο βιβλίο του συγγραφέα στα γαλλικά κυκλοφόρησε σε όλες τις γαλλόφωνες χώρες την Τετάρτη 8 Μαρτίου.Το καθηλωτικό μυθιστόρημα του Μίνου Ευσταθιάδη πέρασε τα σύνορα της χώρας και κυκλοφόρησε στα γαλλικά στις 8 Μαρτίου από την Actes Sud με τον τίτλο Le couteau des sables (Το μαχαίρι της άμμου), σε μετάφραση της Lucile Arnoux-Farnoux.Ο Μίνως Ευσταθιάδης χρησιμοποιεί συχνά την αστυνομική πλοκή στα βιβλία του ως ένα πρόσχημα προκειμένου να μιλήσει για βαθύτερα ζητήματα που απασχολούν κάθε κοινωνία. Στο Κβάντι ο πρωταγωνιστής του, ο Ελληνογερμανός ντετέκτιβ Κρις Πάπας, με έναυσμα τη δολοφονία ενός αγνώστου στοιχείων ανδρός στους δρόμους της Μονμάρτης, ακολουθεί τις σκοτεινές και απρόσμενες διαδρομές του αίματος από την Ελλάδα και το Παρίσι, μέχρι την Αφρική… σε μια ιστορία που μιλάει για το αναπόφευκτο των γεγονότων που σφραγίζονται με αίμα, τις παράνομες διακινήσεις πινάκων και το trafficking. Ο ΤΥΠΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΙΝΩ ΕΥΣΤΑΘΙΑΔΗ ΚΑΙ ΤΟ «ΚΒΑΝΤΙ»:«Τον Ευσταθιάδη, ωστόσο, δεν τον ενδιαφέρει να τηρήσει αυστηρά τους κανόνες, πόσο μάλλον όταν οι φιλοδοξίες του υπερβαίνουν ή αδιαφορούν για τη δημιουργία μιας κλασικής ατμόσφαιρας και ο προβληματισμός του αγγίζει, μέσω της μυθοπλασίας πάντα, ζητήματα ιστορίας και πολιτικής που έχουμε την τάση να τα αγνοούμε».―Φρέαρ«Ο συγγραφέας γράφει με τρόπο σκληρό, ρεαλιστικό και βαθιά ανθρώπινο. Η πυκνότητα της γραφής είναι από τα αναγνωρίσιμα προτερήματα του βιβλίου. Μέσα σε 250 σελίδες απλώνεται ένα πολυεπίπεδο μυθιστόρημα».―The books’ journalΓΙΑ ΤΟΝ «ΔΥΤΗ»:Η ιδιαίτερη σύνδεση του Μίνου Ευσταθιάδη με τους γαλλόφωνους αναγνώστες ξεκίνησε με τον Δύτη (Ίκαρος, 2018), που κυκλοφόρησε από την Actes Sud το 2020 με τον τίτλο Le Plongeur, πάλι σε μετάφραση της Lucile Arnoux-Farnoux.Το βιβλίο έλαβε εξαιρετικής υποδοχής από αναγνώστες και κριτικούς, βρέθηκε στη βραχεία λίστα των βραβείων Violeta Negra Occitanie 2021 και Prix du Livre Européen 2021, και άνοιξε στον Μίνω Ευσταθιάδη τις πόρτες σημαντικών γαλλόφωνων φεστιβάλ, όπως τα Quais Du Polar, Le Livre sur la Place και Toulouse Polars du Sud.Μάλιστα, από την 1η Μαρτίου 2023, ο Δύτης κυκλοφόρησε σε έκδοση τσέπης (livre de poche) στη σειρά Babel Noir της Actes Sud.Επιπλέον, τα αραβικά δικαιώματα έκδοσής του έχουν πουληθεί στις εκδόσεις Al Arabi Publishing, και θα κυκλοφορήσει, πιθανότατα, εντός του 2023.Όλα δείχνουν πως προμηνύεται μια υπέροχη χρονιά για τον Μίνω Ευσταθιάδη!ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΙΝΩ ΕΥΣΤΑΘΙΑΔΗ:Ο Μίνως Ευσταθιάδης σπούδασε νομικά στην Αθήνα και στο Ανόβερο. Έχει γράψει τα μυθιστορήματα Έξοδος (Ανατολικός, 2001), Χωρίς γλώσσα (Καστανιώτης, 2004) και Το δεύτερο μέρος της νύχτας (Ωκεανίδα, 2014) που εκδόθηκε στα γερμανικά (Acabus, 2014). Το έργο του Το Γεύμα πήρε το βραβείο Πρωτότυπου Θεατρικού Έργου της Ε.Θ.Ε., προτάθηκε για το βραβείο του διεθνούς διαγωνισμού Eurodram της Γερμανίας και μεταφράστηκε στα αγγλικά, στα γερμανικά, στα γαλλικά και στα ουγγρικά. Το μυθιστόρημά του Ο Δύτης (Ίκαρος, 2018) εκδόθηκε στα γαλλικά (Actes Sud, 2020) και βρέθηκε στη βραχεία λίστα των βραβείων Athens Prize for Literature, Violeta Negra Occitanie και Prix du Livre Européen, ενώ το Κβάντι (Ίκαρος, 2020) θα κυκλοφορήσει το 2023 στα γαλλικά. Ζει κοντά στη θάλασσα.ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΣΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΙΚΑΡΟΣ:Ο Δύτης (2018)Κβάντι (2020)Σχέδια του χάους (2022)

H Χαρά Σκιαδέλλη φιλοξενείται στο blog του  Ίκαρου, στη στήλη «Το εργαστήρι της μετάφρασης», και μας μιλάει για το ολοκαίνουργιο βιβλίο του Fabrice Caro, Η πρόποση.Πότε ξεκίνησε η μεταφραστική ιστορία του βιβλίου; Και ποια τα συναισθήματα που της προκάλεσε η ανάγνωση, που την οδήγησε στη μετάφρασή του;Η μεταφραστική ιστορία της Πρόποσης ξεκινάει περίπου τρία χρόνια πριν, μερικές εβδομάδες μετά το ξέσπασμα της πανδημίας. Ο χρόνος παγώνει και βρίσκομαι, όπως πολύς κόσμος, χωρίς  δουλειά για μια απροσδιόριστη περίοδο κι ελαφρώς αποπροσανατολισμένη με όλα τα πρωτόγνωρα που ζούμε. Ένα κυριακάτικο πρωινό του Απριλίου, χαζεύω την εφημερίδα και πέφτω πάνω σ’ ένα άρθρο με τίτλο «Δεκαοχτώ βιβλία που θα νιώσουμε ωραία να τα (ξανα)διαβάσουμε κατά τη διάρκεια της καραντίνας: οι επιλογές της Le Monde». Το πρώτο που προτείνεται είναι η Πρόποση του Φαμπρίς Καρό και παρουσιάζεται ως εξής: σε ένα οικογενειακό τραπέζι που εξελίσσεται σε Γολγοθά, ο κεντρικός ήρωας, Αντριάν, ο οποίος υποφέρει από ερωτική απογοήτευση, μαθαίνει πως πρέπει να κάνει μια πρόποση στον γάμο της αδελφής του και μας διηγείται νοερά τα βάσανά του. Τούτη η περιγραφή κάτι μου θυμίζει και συνειδητοποιώ ότι, πράγματι, πριν από λίγο καιρό, ένας συνονόματος φίλος μου μού είχε εκμυστηρευτεί πως η αδελφή του παντρευόταν σύντομα, ενώ ο ίδιος δεν περνούσε την καλύτερη φάση συναισθηματικά και είχε την εντύπωση ότι ήταν το μαύρο πρόβατο της οικογένειας.Βρίσκοντας τη σύμπτωση απίθανη, αγοράζω το βιβλίο και πέφτω με τα μούτρα στην ανάγνωση. Δεν είναι απλώς η ιστορία ενός συμπαθητικού απροσάρμοστου, αλλά ένας συγγραφικός χείμαρρος με χιουμοριστικά στιγμιότυπα που σκάνε διαδοχικά σαν πυροτεχνήματα στον ουρανό, μια σταντ απ παράσταση σε μυθιστόρημα. Με παίρνουν τα γέλια κυριολεκτικά σε κάθε σελίδα, και αντιλαμβάνομαι ότι έχει να μου συμβεί πολλά χρόνια με ένα βιβλίο. Το διαβάζω μονορούφι και ανακαλύπτω μια ριζοσπαστική αφήγηση για ένα «αγόρι της διπλανής πόρτας», με περιστατικά που όλοι έχουμε ζήσει και δημιουργούν μια αίσθηση οικειότητας και θαλπωρής· μια απολαυστική γραφή με εντελώς πρωτότυπο στιλ, ένα κείμενο φαινομενικά απλό μα, στην πραγματικότητα, κεντημένο λέξη λέξη για να επιτευχθεί ένα υπέροχο αποτέλεσμα φαιδρότητας και συγκίνησης, ελαφρότητας και αισιοδοξίας. «Ένα βιβλίο που απευθύνεται σε όλους», σκέφτηκα όταν το τελείωσα, και ένιωσα αμέσως μια επιτακτική ανάγκη να το μεταφράσω.Έτσι πέρασα την πρώτη καραντίνα παρέα με τον Αντριάν, και ήταν μία από εκείνες τις ευτυχείς και ανατρεπτικές συναντήσεις. Διότι, όπως λέει κι ο ίδιος, «αυτό είναι η ζωή, να βρίσκεις μερικές σταγόνες καύσιμο για να μπορέσεις να προχωρήσεις, ελάχιστα, αργά, στη λωρίδα έκτακτης ανάγκης, αλλά να προχωρήσεις». Ελπίζω, λοιπόν, ότι το έργο του Φαμπρίς Καρό θα αγγίξει και τους Έλληνες αναγνώστες και θα τους οδηγήσει ενδεχομένως σε μονοπάτια που δεν είχαν φανταστεί, όπως το έκανε για εμένα. 

Διαβάστε τη συνέντευξη που παραχώρησε ο Ανδρέας Νικολακόπουλος στον Γιώργο Ρομπόλα για το ONEMAN, με αφορμή τη συλλογή διηγημάτων του, Σάλτος.Τι δουλειά έχει ο λογοτεχνικός τρόμος με την ελληνική πολιτική ιστορία; Γιατί ένας μάγειρας δε γράφει για φαγητό; Τελικά, ο μισθός είναι ή όχι τυραννία; Μία συζήτηση με τον καταξιωμένο μάγειρα και ανερχόμενο συγγραφέα με αφορμή τη νέα, σκοτεινή -και εξαιρετική- συλλογή διηγημάτων που ακούει στο χαρακτηριστικό όνομα Σάλτος. Η συλλογή ξεκινά με πολύ σκληρές εικόνες και αναφορές σε έναν ιερέα που μαγάριζε την κόρη του. Πόσα πράγματα μπορούν να χωρέσουν σε μία πρόταση τελικά;Πιστεύω πως μπορούν να χωρέσουν πολλά σε δύο ή τρεις λέξεις. Η σύμπτυξη, η πύκνωση και ο υπαινιγμός –δε θα κουραστώ να το λέω– με ιντριγκάρουν. Αντιθέτως, νομίζω πως με τις πολλές αναλύσεις και το πλάτιασμα των λέξεων χάνονται πολλά όσον αφορά το συγκινησιακό ύφος αν δεν είσαι ο Herman Melville ή ο Φιόντορ Ντοστογιέφσκι.Θυμάμαι πάντα την τελευταία φράση ενός διηγήματος του Charles Bukowski με τίτλο Η ομορφότερη γυναίκα στην πόλη που τελείωνε με το «η νύχτα προχωρούσε και δεν μπορούσα να κάνω τίποτε για αυτό». Ε, μια τέτοια φράση χωράει πολλές αναγνώσεις και μια τεράστια κοσμοθεωρία ή οπτική πίσω της.Η ιδέα για τον «Σάλτο», τον βράχο από όπου γκρεμίζονται άνθρωποι και ζώα, πώς προέκυψε;Ο Σάλτος είναι ένας υπαρκτός βράχος στο χωριό μου. Φυσικά, δεν έχει αυτό το όνομα ή δεν το είχε μέχρι να γραφτεί το βιβλίο. Όταν ήμουν μικρός ο πατέρας μου μού είχε δείξει εκείνο τον γκρεμό ή ένα διπλανό και μου είχε πει ότι από εκεί πέταγαν τα γέρικα άλογα ή τα σκυλιά.Αυτό προφανώς αποθηκεύτηκε μέσα μου, και όταν με βασάνιζε το ερώτημα αν η λύση είναι να φύγεις γενικά μακριά από τους ανθρώπους εκείνη η μνήμη ξαναήρθε. Μαζί με το γεγονός πως ήθελα ένα κεντρικό σημείο να γίνει ο άξονας της ιστορίας και γύρω του να χτίζεται η πλοκή και να συμβαίνουν παράδοξα γεγονότα σε σημείο που να μπαίνει στο τραπέζι η ερώτηση αν το αντικείμενο ή το μέρος είναι ζωντανό και επηρεάζει τους γύρω του.«Βαστώ από ράτσα που τραγούδησε στα βασανιστήρια» είναι η φράση στο νέο Σύνταγμα που καταρτίζουν οι γυναίκες, οι οποίες εξεγείρονται ενάντια στο άντρες στο Οι Κόρες της Αιθάλης. Πρόκειται για μία διαφορετική Λυσιστράτη, για μία εκδοχή του πιο ακραίου φεμινισμού ή είναι πολύ επιφανειακή αυτή η ανάγνωση;Αυτή είναι μια αγαπημένη μου φράση από τον Αρθούρω Ρεμπώ. Οι Κόρες της Αιθάλης γράφτηκαν με σκοπό να καταδείξουν την επιρρεπή προς τη διαφθορά φύση του ανθρώπου. Ειδικά του εκμεταλλευομένου όταν γίνεται εκμεταλλευτής και χωρίς να το καταλάβει μεταμορφώνεται σε αυτό που πολεμούσε. Ο ακραίος φεμινισμός είναι στα μάτια μου το ίδιο φαιδρός με τη φαλλοκρατία και γενικά όλα τα στρατόπεδα και οι παρατάξεις με βρίσκουν αντίθετο και αποσβολωμένο μπροστά στην ανάγκη του ανθρώπου να κερδίσει με όποιο τρόπο η δική του αλήθεια ή να κερδίσει γενικά και αν είναι δυνατόν να εξαφανίσει την αντίθετη γνώμη αντί να την πείσει για το δίκαιο της στάσης του.Τι ρόλο έχουν παίξει τα ταξίδια στη ζωή σου;Δεν είμαι σίγουρος για τα ταξίδια γιατί πάντα πίστευα πως τα ταξίδια είναι ο παράδεισος των αφελών και των καταπιεσμένων. Σίγουρα όμως έπαιξε ρόλο το ότι έζησα και εργάστηκα σε άλλες χώρες. Αν θες να μάθεις μια κουλτούρα ή κερδίσεις το στοίχημα με τον εαυτό σου πρέπει να ζήσεις σε ένα μέρος. Να εργαστείς εκεί, να έρθεις σε επαφή με το κρατικό σύστημα, να δεις το μέρος σε πολλές εποχές και σε διάφορες συνθήκες, να αγαπήσεις, να ταλαιπωρηθείς, να κάνεις φίλους και εχθρούς και μετά να μάθεις να μη δραματοποιείς τα γεγονότα ή να λειτουργείς με πανικό και ενθουσιασμό. Το να ζήσεις και αλλού σε μαθαίνει να μην το κάνεις θέμα. Αυτό είναι το μεγαλύτερο μάθημα.Έχεις σπουδές στη ζωγραφική, εργάζεσαι ως επαγγελματίας μάγειρας, έχεις εκδώσει τρία βιβλία. Με ποια σειρά ήρθαν στη ζωή σου και πώς τα ιεραρχείς σήμερα;Πρώτα ήρθε η Ζωγραφική. Μετά με έπιασε όμηρο η Μαγειρική και τελικά με απελευθέρωσε το Γράψιμο. Η ζωγραφική ήταν κάτι το πηγαίο από μικρή ηλικία πριν βομβαρδιστώ από επιλογές, εργασιακά διλήμματα και άγχη. Η μαγειρική ήρθε και έγινε το σταθερό μου που με έκανε να δω τον κόσμο, να πειθαρχήσω και να γλιτώσω από πολλούς κινδύνους που με περίμεναν στη γωνία. Της χρωστάω τα πάντα και τη βιολογική μου ύπαρξη. Το γράψιμο ήρθε απρόσμενα όπως κάποτε η ζωγραφική και βγήκε το ίδιο αβίαστα σαν έκφραση. Απαιτώντας φυσικά την ίδια πειθαρχία, ταπεινότητα και σεβασμό. Όσον αφορά την ιεραρχία νομίζω πως η ζωγραφική θα είναι πάντα μέσα μου πάνω από όλα και οδηγός αποφυγής λαθών στα άλλα δύο. Το γράψιμο όμως είναι σίγουρα το πιο λυτρωτικό εκ των τριών και η μαγειρική το πιο χρήσιμο για άτομα σαν εμένα.Η χρήση παλαιών τύπων, ντοπιολαλιάς αλλά και σχεδόν λησμονημένων επιθετικών προσδιορισμών τι πιστεύεις ότι προσφέρει στα κείμενα;Πέρα από τον τοπικό προσδιορισμό, τη συγκεκριμενοποίηση της εποχής και της κοινωνικής τάξης προσφέρει μια ένωση με κάτι παλιότερο και είναι μια πράξη σεβασμού και απόλυτης αγάπης σε έναν κόσμο που χάνεται ολοταχώς. Πολλοί λένε «μα πάλι για την ελληνική επαρχία μιλάτε». Ότι είναι μόδα και τάση. Αναρωτήθηκαν ποτέ αν συμβαίνει το ίδιο διαβάζοντας William Faulkner, Flannery O’Connor, Juan Rulfo ή Λέων Τολστόι; Γιατί η αμερικάνικη, η μεξικάνικη ή η ρώσικη επαρχία μπορεί να προσφέρει στη λογοτεχνία και η δική μας όχι; Συστήνω σε όλους μια βραδινή βόλτα σε κάποιο εγκαταλελειμμένο ορεινό χωριό ως προς απάντηση του τι συναισθήματα μπορούν να γεννηθούν ακόμα και σήμερα.Εκτός από αναφορές στον ευρωπαϊκό ρομαντισμό και συμβολισμό διακρίνω και την επιρροή της λογοτεχνίας του τρόμου στη συλλογή. Τι ρόλο έχουν παίξει ο Edgar Allan Poe και H.P. Lovecraft στο έργο σου;Προφανώς, ο Poe και ο Lovecraft υπήρξαν μεγάλες επιρροές μου από πολύ νωρίς. Το ότι δεν τους διαβάζω τόσο συχνά όπως κάποτε μα μπορούν και διακρίνονται οι αναφορές τους στα γραπτά μου αποδεικνύουν το μεγάλο στίγμα που μου άφησαν.Το Παραπέτασμα του μύλου είναι από τις πιο ενδιαφέρουσες, πιο έξυπνες ιστορίες δύο σελίδων που έχω διαβάσει τα τελευταία χρόνια. Μήπως τέτοιες αφηγήσεις έχουν μεγαλύτερη τύχη στον κόσμο του ίντερνετ;Για να είμαι ειλικρινής δεν ξέρω ποιος είναι ο κόσμος του ίντερνετ σχετικά με τη λογοτεχνία. Είμαι αρκετά αναλογικό άτομο για αυτή την εποχή. Πιστεύω όμως πως έχω περισσότερη ανάγκη σαν αναγνώστης από τέτοιες μικρές ιστορίες από ότι δύσπεπτα βιβλία των 800 σελίδων.Τι δουλειά έχει ο λογοτεχνικός τρόμος με την πολιτική ιστορία της Ελλάδας και πιο συγκεκριμένα την εμφύλια διαμάχη; (Αναφέρομαι στο διήγημα Η άσφαλτος που καίει)Πιστεύω πως η λογοτεχνία δεν πρέπει να είναι αποκομμένη από την κοινωνία. Δε μιλάω για στράτευση μα για θέση ή καλύτερα αισθητική και ηθική. Αυτό το διήγημα γράφτηκε κυρίως για να φωτίσει τα σκοτεινά σημεία των μικρών κοινωνιών, τα κλειστά στόματα, τις παθογένειες της Ελλάδας που τα βάζει όλα κάτω από το χαλί αρνούμενη να κοιτάξει τα γεγονότα κατάματα με κριτική διάθεση και απλά επιστρατεύει μια κοντή και επιλεκτική μνήμη με σκοπό να νιώσει καλύτερα μπροστά στις αισχρές πράξεις της. Ώσπου τελικά καταλήγει να ξαναζεί την ιστορία και για μια ακόμα φορά και να κάνει πως δε γνώριζε μήπως και νιώσει λιγότερες ενοχές. Αν γνωρίζει αυτό το συναίσθημα, που όσο πάω και αμφιβάλω.Οι ήρωές σου ζουν σε ένα μάλλον άχρονο κόσμο, συνήθως βρίσκονται πολύ κοντά στη φύση και φλερτάρουν με την τρέλα. Πόσο κοντινοί είναι στον σύγχρονο άνθρωπο των μεγαλουπόλεων;Πιο κοντά από όσο φαίνεται. Πιστεύω ότι σήμερα οι ψυχικές διαταραχές είναι πολλαπλασιασμένες μα καλύπτονται επαρκώς πίσω από ιατρικές συνταγές, ξεσπάσματα στα κοινωνικά δίκτυα (λυτρωτικά για πολλούς) και κυρίως μέσα στη γενική διαταραχή της εποχής που πλέον όλα αυτά μοιάζουν λογικά. Για να είμαι ειλικρινής μου φαίνεται πιο εύκολο να χάσεις τα μυαλά σου κοιτάζοντας όλη μέρα έναν φωταγωγό ή ακούγοντας ασταμάτητα κορναρίσματα και βρισιές από ότι να βλέπεις την ομίχλη να μπαίνει στα έλατα ή το φθινόπωρο να κιτρινίζει τα δέντρα.Η συλλογή Σάλτος κουβαλά πολύ σκοτάδι μέσα της. Αντίστοιχα, πόσο σκοτάδι κουβαλούν τα εξαντλητικά ωράρια των διάσημων εστιατορίων και ο κόσμος της κουζίνας;Ο κόσμος της εστίασης φθάνει στη ριζική του αναδίπλωση αν όχι στο τέλος του. Οι λόγοι είναι πολλοί και οι υπεύθυνοι περισσότεροι. Τα σκοτάδια των επαγγελματικών κουζινών είναι πολλά. Μα τα ίδια δεν είναι και όταν στέκεσαι για 40 χρόνια πίσω από έναν πάγκο βάζοντας σφραγίδες, μοιράζοντας παράβολα των 9 ευρώ και αντιμετωπίζοντας ορδές εξαγριωμένων πολιτών; Η κουζίνα είναι ένα δύσκολο μέρος που πρέπει να είσαι σίγουρος ότι θες να μπλέξεις. Για μένα όμως παραμένει το πιο ασφαλές σημείο του πλανήτη, το πιο δίκαιο όσον αφορά την εξέλιξη του ατόμου και κυρίως το μοναδικό μέρος με τόσο βαρύ ρομαντισμό. Αυτό δεν περιμένω να το καταλάβει κάποιος που δεν ξοδεύει τη μισή του ζωή με ένα μαχαίρι στο χέρι και με τα πόδια του να μην τον κρατάνε άλλο. Πιστέψτε με, δεν υπάρχει ούτε θα υπάρξει καλύτερη δουλειά στον κόσμο. Άλλωστε το πρώτο πράγμα που έκανε ο άνθρωπος όταν στάθηκε στα πόδια του ήταν να ανάψει φωτιά και να ετοιμάσει την τροφή του. Το ίδιο κάνουμε και εμείς ακόμα.Στα τελευταία σου διηγήματα δεν υπάρχουν παρά ελάχιστες αναφορές στο φαγητό. Πώς καταφέρνεις και διαχωρίζεις τη μία από την άλλη σου ιδιότητα;Η μαγειρική μου δίνει τη σύνεση, τη σοβαρότητα και τη συνέπεια που χρειάζομαι για να μάθω να γράφω και να σταθώ σαν νέος μαθητής στον κόσμο του γραψίματος. Προσπαθώ όμως να μην κάνω το γράψιμο δουλειά μου γιατί φοβάμαι πως μέσα μου θα πεθάνει αν το δω έτσι. Προτιμώ να το κρατήσω σαν βαλβίδα αποσυμπίεσης από τις βιοποριστικές μου ανάγκες.Πιστεύεις ότι μπορεί να υπάρξει μία λογοτεχνική ή μία γαστρονομική σκηνή στην Αθήνα με διεθνή εμβέλεια;Όσον αφορά τη γαστρονομική σκηνή ελπίζω να μη συμβεί. Δεν είναι πάντα καλή η παγκοσμιοποίηση. Δε βρίσκω το λόγο να χαθούν οι ελληνικές συνταγές του προηγούμενου αιώνα για να αντικατασταθούν με πιο crossover γευστικές επιλογές (γιατί έτσι θα συμβεί αν συμβεί). Η τουριστική Ελλάδα κοντεύει να γίνει μια νέα Ταΐλάνδη που την επισκέπτεται το διεθνές τζετ σετ τα καλοκαίρια για να ξεδώσει και μετά την αφήνει χρησιμοποιημένη στη γωνία. Αν αυτό θέλουμε ας γίνει μα να εξάγουμε τη δική μας αλήθεια και όχι μόνο να παρέχουμε ότι μπορεί να φανταστεί και να ζητήσει ο κάθε celebrity. Όσον αφορά τη λογοτεχνική σκηνή πιστεύω πως δε θα συμβεί ποτέ λόγω της γλώσσας ή του αλφαβήτου. Αν πάλι μιλάμε για μεταφράσεις ή συνεργασίες με ξένους εκδότες τότε το επάγγελμα των ατζέντηδων που κάνουν αυτή τη σμίξη των έξω εκδοτών με τους εδώ θα πρέπει να βρεi κρατική υποστήριξη, να οργανωθεί και φυσικά να ανοίξει με περισσότερες θέσεις. Αν όμως το κράτος δε βοηθήσει δε νομίζω πως όσοι το κάνουν τώρα θα αντέξουν να πηγαίνουν με το βαλιτσάκι και το σταυρό στο χέρι να χτυπάνε πόρτες μεγάλων εκδοτών και σε πέντε λεπτά να παλεύουν να τους πείσουν για την αξία ενός βιβλίου.Τι κάνεις στον ελεύθερό σου χρόνο εκτός από το να γράφεις και να διαβάζεις;Πηγαίνω όποτε μπορώ στα βουνά του χωριού μου (σ.σ: Πυργάκι, πάνω από το Αίγιο) ή αν δεν έχω χρόνο ανεβαίνω στη μοτοσυκλέτα μου και τριγυρίζω. Ακριβώς για τους ίδιους λόγους.«Μία ανατριχίλα χαράκωσε το κορμί μου στο πίσω μέρος του σαν να κολυμπούσα ανάσκελα σε ήρεμα νερά και η πλάτη μου γδερνόταν σε ξάρτια βυθισμένων στα σκοτάδια καραβιών». Η σχέση μου με την ποίηση ποια είναι;Αυτή του μανιώδους αναγνώστη και μια σχέση θαυμασμού. Μέσα μου είναι η ανώτερη των Τεχνών. Αυτή που δίνει απαντήσεις και ομορφαίνει τον κόσμο.Επόμενα σχέδια λογοτεχνικά και όχι μόνο;Λογοτεχνικά πειραματίζομαι με κάτι ξένο σε μένα. Μεγαλύτερο σαν φόρμα και μακριά από τις ντοπιολαλιές και τα άγρια βουνά. Όσον αφορά τα προσωπικά σχεδιάζω να αγαπήσω περισσότερο αυτούς που τους αξίζει και να βρω ένα τρόπο να απαγκιστρωθώ από την πόλη και τον μισθό.