Νέα

Ανακοινώθηκαν χθες, Πέμπτη 3 Οκτωβρίου, οι βραχείες λίστες για τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνικής Μετάφρασης 2018. Με μεγάλη χαρά είδαμε να συμπεριλαμβάνεται στις υποψηφιότητες το μυθιστόρημα του George Saunders Λήθη και Λίνκολν, σε μετάφραση Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη.Στο συναρπαστικό πρώτο μυθιστόρημά του, ο δημοφιλής συγγραφέας αφηγείται μια αξέχαστη καλειδοσκοπική ιστορία για την οικογενειακή αγάπη, την απώλεια, αλλά και τις δυνάμεις του καλού και του κακού. Απόσπασμα από την έκδοση:Το μυαλό του έτεινε ξανά προς τη λύπη· προς το γεγονός ότι ο κόσμος ήταν γεμάτος λύπη· ότι οι πάντες μοχθούσαν κάτω από ένα βάρος λύπης· ότι οι πάντες έπασχαν· ότι όποιον δρόμο παίρνει κανείς σε τούτο τον κόσμο, θα πρέπει να μην ξεχνάει ότι οι πάντες πάσχουν (κανείς δεν είναι ικανοποιημένος· οι πάντες είναι αδικημένοι, παραμελημένοι, παραπεταμένοι, παρεξηγημένοι), κι έτσι πρέπει κανείς να κάνει ό,τι μπορεί για να ελαφρύνει το άχθος εκείνων που μ’ αυτούς έρχεται σ’ επαφή.Διαβάστε την αναλυτική ανακοίνωση με τις βραχείες λίστες στο site του Υπουργείου Πολιτισμού. 

Διαβάστε παρακάτω τη συνέντευξη που παραχώρησε η Άλκηστη Χαλικιά στον Απόστολο Πάππο για το Elniplex, με αφορμή την κυκλοφορία του ολοκαίνουργιου παιδικού βιβλίου της Τα παπούτσια των άλλων (εικονογράφηση: Φωτεινή Τίκκου).Άλκηστη, έχεις πάει ποτέ στην Πιγιόμ;Όχι, δεν έχω πάει, ούτε εγώ αλλά ούτε και κανείς άλλος εκτός από τη Ματού και τα πρόσωπα της ιστορίας της!Γιατί επέλεξες αυτό το μικρό μέρος στη σκιά του Παρισιού ως φόντο της ιστορίας σου και όχι την διάσημη μεγαλούπολη;Το προάστιο ως περιοχή που σε κρατάει μακριά από το κέντρο των «λαμπερών» και εντυπωσιακών γεγονότων  έχει ένα συμβολισμό που ήθελα να αξιοποιήσω. Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι, ενήλικοι και παιδιά, που ζουν κοντά σε μεγάλες πόλεις και νιώθουν αποκλεισμένοι από τα ωραία και σημαντικά που έχει μια μεγαλούπολη να τους προσφέρει, κυρίως λόγω οικονομικής δυσπραγίας.Στην Πιγιόμ, λοιπόν, της Γαλλίας, η Ματού σκέφτεται, επιστρέφοντας ένα μεσημέρι από το σχολείο, κάτι μοναδικό. Θα ήθελες να μας το πεις εν είδει spoiler;Η Ματού βλέπει για πρώτη φορά έξω από το τζαμί μια θάλασσα από παπούτσια. Δεν έχει τύχει να ξαναπεράσει σε ώρα που λειτουργεί και υπάρχει κόσμος μέσα, οπότε εντυπωσιάζεται πολύ από αυτήν την εικόνα. Έπειτα, σαν παιδί που είναι, θέλει να παίξει. Βαριέται να κάνει την καθημερινή διαδρομή χωρίς μια φίλη ή κάποιον να την περιμένει στο σπίτι. Έχει και κάτι που ονειρεύεται να αποκτήσει: ένα συγκεκριμένο ζευγάρι αθλητικά παπούτσια, τα οποία βρίσκονται εκεί, μόνα τους, χωρίς τον ιδιοκτήτη τους και την «καλούν» να τα δοκιμάσει! Το παιχνίδι έχει μόλις αρχίσει…Αυτό το όμορφο παιχνίδι αλλαγής παπουτσιών το έχεις κάνει ή το έχεις δει ποτέ στη δική σου ζωή ή το εμπνεύσθηκε η Ματού;Μπορεί να μην το έχω κάνει στην κυριολεξία αλλά παρατηρώ πολύ συχνά τα παπούτσια των ανθρώπων. Βλέπω πώς είναι πατημένα, προς τα μέσα ή προς τα έξω, πόσο φθαρμένα ή όχι είναι, αν ο άνθρωπος που τα φοράει τα έχει διαλέξει για να είναι ωραία ή πρακτικά ή αν τα βρήκε ή αν του/της τα χάρισαν. Κάποιοι πατάνε βαριά τα παπούτσια τους, σαν να καρφώνονται στη γη κι άλλοι μοιάζουν σαν να περπατούν στον αέρα… Κάνοντας αυτές τις σκέψεις, υποθέτω πως είναι σαν να παίζω το παιχνίδι της Ματού. Και το κάνω κι εγώ κρυφά, σαν εκείνη. Δεν θα ήθελα να καταλάβουν οι γύρω μου πόσο πολύ τους παρατηρώ γιατί μάλλον θα ένιωθαν άβολα. Υποθέτω πως είμαστε οι ήρωες μας λίγο ή πολύ.Είχες επιλέξει τον Σιλάν στο προηγούμενο βιβλίο σου, τώρα την Ματού. Είναι τυχαία η επιλογή παιδιών από άλλη χώρα ή προσπαθείς και μέσα αυτής της επιλογής να εξοικειώσεις τα παιδιά αναγνώστες με τον «άλλο»;Στο Σιλάν, σίγουρα η πρόθεση ήταν να γνωρίσουμε από κοντά ένα παιδί-πρόσφυγα και να παρακολουθήσουμε τη δική του εκδοχή ζωής. Η Ματού μένει στη Γαλλία γιατί εκεί θα μπορούσε να πραγματωθεί μια τέτοια ιστορία που να περιλαμβάνει ένα τζαμί, αυτονόητα, χωρίς να αποτελεί θέμα η ύπαρξή του. Γενικά όμως, όταν γράφω μια ιστορία, δεν έχω την πρόθεση να εξοικειώσω κανέναν ή να διδάξω κάτι, θέλω πρωτίστως να μιλήσω γι’ αυτά που εμένα απασχολούν. Με απασχολεί το προσφυγικό, με απασχολεί ο αποκλεισμός ανθρώπων για οικονομικούς ή άλλους λόγους. Με απασχολούν οι σχέσεις μέσα στην οικογένεια. Είναι πρόκληση για όλους μας και κυρίως για εμάς τους μεγάλους, να ανοιχτούμε περισσότερο στο διαφορετικό, όποιο κι αν είναι αυτό. Τα παιδιά δεν έχουν τέτοιες προκαταλήψεις. Αν εμείς είμαστε έτοιμοι να αποδεχτούμε τον συνάνθρωπο χωρίς προϋποθέσεις καταγωγής, θρησκείας, κοινωνικής τάξης, φύλου, τα παιδιά θα το πράξουν επίσης. Θα έλεγα λοιπόν, ότι δεν είναι τυχαία η επιλογή γιατί αυτά είναι τα θέματα που με απασχολούν. Η πρόθεση μου είναι κυρίως να γράψω μια καλή ιστορία.Άλκηστη, σε απασχολεί (συχνά) η διαφορετικότητα, η ετερότητα, η ενσυναίσθηση, από τις πλέον κορυφαίες σύγχρονες αξίες. Πόσο σημαντικό είναι το βίωμα για τα παιδιά προκειμένου να δουν όψεις που συστηματικά τους κρύβουμε για να τα «ταράξουμε»;Νομίζω πως η δυνατότητα να κατανοούμε τους άλλους γύρω μας είναι ένα είδος ευφυΐας παρεξηγημένο γιατί δεν το αναγνωρίζουμε ως τέτοιο. Μαθαίνουμε επισταμένα πώς γράφονται τα ρήματα σε-ώνω, αλλά δεν ξέρουμε να αντιμετωπίζουμε το «αποξενώνω» της σύγχρονης ζωής. Μαθαίνουμε άπειρες ώρες στο σχολείο να υπολογίζουμε ή να μετατρέπουμε τα κλάσματα σε δεκαδικούς, αλλά σε τι μας βοηθούν οι αριθμοί όταν μετράμε την καταστροφή; Οι κυνικοί θα πουν πως δεν βγάζει κανείς το ψωμί του με ενσυναίσθηση κι εμείς θα απαντήσουμε με το ψωμί που κάποιος μοιράστηκε με το διπλανό του επιβίωσαν οι άνθρωποι στις δύσκολες στιγμές της ιστορίας.Ο κόσμος των μεγάλων μα και των άλλων έρχεται λίγο πιο κοντά στα παιδιά μέσα από τέτοια «παιχνίδια»; Τι μπορεί να μας αποκαλύψει η εμπειρία σου;Τα παιχνίδια, τα βιβλία, οι συζητήσεις είναι τα μέσα που διαθέτουμε για να βοηθήσουμε τα παιδιά να ανακαλύψουν τον κόσμο που υπάρχει πέρα από τη σκιά τους. Ο καθένας διαλέγει αυτό που του ταιριάζει καλύτερα για να μιλήσει για την ανάγκη να βλέπουμε και την άλλη όψη του νομίσματος, να αντιμετωπίζουμε τον «άλλον» σαν μια διαφορετική εκδοχή του εαυτού μας και τελικά, να αποδεχτούμε πως από μία τυχαιότητα ο «άλλος» βρίσκεται σε αυτή τη θέση κι εμείς στην άλλη.Πιστεύεις ότι η λαϊκή σοφία όπως προκύπτει από τις λαϊκές εκφράσεις, τις παροιμίες και άλλες μορφές λόγου, αποφθεγματικές ή μη, αποτελούν υλικό για να κατανοήσουν καλύτερα τα παιδιά έννοιες, αξίες, καταστάσεις;Μπορεί ναι, μπορεί και όχι, δεν είναι πανάκεια. Η λαϊκή σοφία κάποιες φορές αναφέρεται σε μια εποχή που έχει παρέλθει κι άλλες φορές δεν είναι και τόσο σοφία. Ας πούμε το «υπάρχουν κι αλλού πορτοκαλιές που κάνουν πορτοκάλια» ή το «ουδείς αναντικατάστατος» νομίζω πως είναι μια λάθος αντίληψη του «άλλου» είτε μιλάμε για επαγγελματικές ή για προσωπικές σχέσεις.Πόσο σημαντική είναι η συνεισφορά του εικονογράφου, εν προκειμένω της Φωτεινής Τίκκου, σε ένα τέτοιο βιβλίο όπου το κείμενο συνδιαλέγεται τόσο στενά με την εικόνα;Εξαιρετικά σημαντική! Η ιστορία μόνη της, χωρίς τη συγκεκριμένη εικονογράφηση, λέει λιγότερα πράγματα από αυτά που λέει μαζί με την εικόνα. Οι εικόνες αφηγούνται με έναν πιο άμεσο τρόπο την ιστορία και την κάνουν συγκεκριμένη, κάτι που έχει ανάγκη η νεαρή αναγνώστρια/ο νεαρός αναγνώστης. Επίσης, η καλή εικονογράφηση διαμορφώνει την αισθητική των παιδιών, κάτι που θεωρώ πολύ σημαντικό επίσης.Τι σημαίνει ένα βραβείο για έναν δημιουργό και συγκεκριμένα για εσένα, όπως π.χ. τα κρατικά που απονεμήθηκαν πριν λίγες μέρες ή του Κύκλου που απονέμονται κάθε Απρίλιο;Έχοντας κάποιες φορές βρεθεί στις βραχείες λίστες των κρατικών βραβείων και βραβευτεί το 2011 για το καλύτερο βιβλίο γνώσεων, έχω εισπράξει την εμπειρία αυτή σαν ένα απροσδόκητο και χαρούμενο σκούντημα που με έκανε να περπατήσω παρακάτω στο χώρο της συγγραφής. Μάλλον, όμως θα το έκανα έτσι κι αλλιώς, αλλά σίγουρα ήταν κάτι ενθαρρυντικό, ιδίως αν συλλογιστεί κανείς πως ένας συγγραφέας στις μέρες μας δεν έχει άλλους τρόπους να «μετρήσει» τις δυνάμεις του. Δεν γίνονται δημοσιεύσεις σε λογοτεχνικά περιοδικά, δεν σε ενθαρρύνουν οι καθηγητές στο Γυμνάσιο ή στο Λύκειο. Θα ήθελα, πάντως, τα βραβεία αυτά να σημαίνουν κάτι για όλους κι όχι μόνο για τους ανθρώπους που εμπλέκονται άμεσα με την παραγωγή βιβλίων. Θα ήθελα να είναι μια γιορτή που θα συμμετέχει ο κόσμος, θα ενδιαφέρεται να μάθει ποια βιβλία προτάθηκαν, θα πηγαίνει στα βιβλιοπωλεία την επόμενη μέρα να αναζητήσει τα βραβευθέντα. Αυτό είναι κάτι που μπορεί και πρέπει να αλλάξει, αν θέλουμε κιόλας να αυξηθεί το αναγνωστικό κοινό της χώρας μας. Άλκηστη, σε ευχαριστώ για την τιμή.Απόστολε, σ΄ ευχαριστώ για όσα ρώτησες. Μάθετε περισσότερα για την Άλκηστη Χαλικιά και τα βιβλία της εδώ.

Το βιβλίο που επέλεξε να διαβάσει το Bookworm για τον Οκτώβριο είναι η Μορφωμένη της Τάρα Γουέστοβερ. Η απίστευτη ιστορία της συνεχίζει να μαγεύει τους αναγνώστες!Είναι η αληθινή ιστορία ενός κοριτσιού που μεγαλώνει σε μια οικογένεια φανατικά θρησκόληπτων Μορμόνων, χωρίς πρόσβαση σε σχολείο, γιατρούς, κοινωνικές εκδηλώσεις και άλλες συνηθισμένες παραστάσεις ζωής. Κάποια στιγμή στην εφηβεία της, όμως, καταφέρνει να δραπετεύσει και να διεκδικήσει μια καλύτερη ζωή με μόνο όχημα τη μόρφωση.Διαβάστε περισσότερα και συντονιστείτε για να μάθετε όλες τις πληροφορίες για την επόμενη συνάντηση της λέσχης κατά την οποία θα συζητηθεί το βιβλίο.

Υπάρχουν βιβλία κατάλληλα για παιδιά που μπορούν να απευθυνθούν και στους ενηλίκους, με λαμπρότερο παράδειγμα όλων Τον μικρό πρίγκιπα του Exupéry, και άλλα βιβλία για ενήλικες, όπως η Eroica του Κοσμά Πολίτη –«η εποποιία του πρώτου εφηβικού ονείρου» κατά τον Αλ. Διαμαντόπουλο–, που μπορούν να διαβαστούν και από εφήβους· υπάρχουν βέβαια και αρκετά βιβλία ενηλίκων όπου το παιδί πρωταγωνιστεί για να θυμίζει πως πάντα στην ενήλικη ζωή μας μας ακολουθεί ο τρίχρονος, ο δεκάχρονος, ο εικοσάχρονος εαυτός μας. Ο Ιάκωβος Καμπανέλλης, αυτό το είχε τόσο έντονα εικονίσει στο έργο του Μία συνάντηση κάπου αλλού.Η εξελικτική ψυχολογία άλλωστε έχει αποφανθεί για τη δραστική επίδραση διαφόρων παραγόντων της παιδικής ηλικίας που επηρεάζουν και καθορίζουν την ενήλικη ζωή, άλλο αν εμείς στην εικοσιτετράωρη πραγματικότητά μας συχνά υποτιμούμε την πρόσληψη της αλήθειας από τα παιδιά.Στην σύγχρονη νεοελληνική λογοτεχνία ο Θολός βυθός του Γιάννη Ατζακά έχει να επιδείξει ανάλογες αρετές –στο δικό του κοινωνικό-ιστορικό πλαίσιο– με αυτές της Ιταλίδας Αρμινούτα. Αυτής που τη γύρισαν πίσω, αυτής που την αρνήθηκαν δύο φορές.Το βιβλίο της Donatella Di Pietrantonio, στην όμορφη μετάφραση της Δήμητρας Δότση, έχει τη γρήγορη δραστική γραφή της παιδικής συνείδησης. Παρότι γράφεται σε παρελθόντα χρόνο, παρότι δεν κάνει τίποτε άλλο παρά να εξιστορεί τα γεγονότα, χωρίς επίμονες συναισθηματικές αποτιμήσεις και βέβαια, χωρίς να επιζητεί το μελό, το βιβλίο επιτυγχάνει να κινητοποιήσει τον νου και την ψυχή του αναγνώστη, που γίνεται συνοδοιπόρος της ηρωίδας, συμμέτοχος των ποικίλων διακυμάνσεων της ζωής της, κριτής καταστάσεων αλλά και κρινόμενος υποσυνείδητα. Τα γεγονότα έτσι απλά διατυπωμένα, ωσάν εικόνες από ένα κινούμενο ταμπλό ζωής, εμφανίζουν μέσα απ’ το αρνητικό τους τα χρώματα ηθικών αρχών, κοινωνικών αντιλήψεων, αλλά και σε ατομικό επίπεδο, τον πόνο, συχνά αμφίδρομο, την καταπίεση, τους συμβιβασμούς, την ανάγκη έτσι όπως βιώνονται από τον κάθε ήρωα που εμπλέκεται στην ζωή της Αρμινούτα, έτσι όπως βιώνονται από την ίδια. Ένα παιδί που απομακρύνθηκε δύο φορές, κάθε φορά από την οικογένειά του, που δεν επέλεξε εντέλει τίποτε άλλο από το να δεθεί πάνω στην ζωή αναζητώντας τρυφερότητα, πίνοντας γνώση ίσως κι ελπίδα μέσα από αυτήν. Οι λεκτικές επιλογές είναι δηλωτικές της ψυχολογίας της ηρωίδας. Η χρήση των λέξεων «μαμά», «αδελφή», «ξένη», «όνομα», «σπίτι», σηματοδοτούν το ειδικό τους βάρος με τη θέση, τη χρήση ή την απουσία τους. Αυτό που μπορούμε να ονομάσουμε, αυτό υπάρχει, κατά μίαν γενικά αποδεκτή άποψη. Τα χείλη μας προκαλούν συχνά την αλήθεια, αλλά και δεν την κατακυρώνουν εάν η ψυχή δεν είναι έτοιμη να δεχτεί την έννοια της.Η Αρμινούτα μέσα από την οικογενειακή της περιπέτεια γίνεται η αναζήτηση της θαλπωρής, η βουβή κραυγή της παιδικής ανάγκης για αγάπη, για σιγουριά, για μια ασφαλή αγκαλιά, ό,τι κι αν συμβαίνει γύρω, όπου κι αν βρίσκεται κανείς· αίτημα κοινό για κάθε ανθρώπινη ύπαρξη. Και συνάμα η Αρμινούτα γίνεται η πραγμάτωση μίας καθαρής λογοτεχνικής γραφής, απροσποίητης, ουσιαστικής, σημερινής αλλά και κλασικής τολμώ να πω.Η Donatella Di Pietrantonio ξέρει να αποφεύγει το περιττό, να στοχεύει στο ουσιώδες, να αναγεννά το παρελθόν διυλίζοντας τα γεγονότα και κρατώντας μόνον αυτά που εγγράφονται μέσα μας, αυτά που μπορούν να αναδείξουν –έστω και εν τη απουσία τους– αρχές και αξίες που συχνά καταστρατηγεί η πραγματικότητα, πόλης ή χωριού, του χθες ή του σήμερα αδιάφορο, αλλά πάντα επιστρέφουν ως η αδήριτη ανάγκη της ζωής, η ανάγκη του κάθε ανθρώπου για μία μητέρα ή πιο απλά για μία άνευ όρων αγάπη.«[…] και σήμερα στ’ αλήθεια αγνοώ τι τόπος είναι η μητέρα. Μου λείπει όπως μπορεί να λείπει σε κάποιον η υγεία του, ένα αποκούμπι, μια πεποίθηση. Είναι ένα ανυποχώρητο κενό που το γνωρίζω αλλά δεν το προσπερνώ. Ένα κενό που σε ζαλίζει αν κοιτάξεις μέσα του. [...] Η μοναδική μητέρα που δεν έχασα ποτέ είναι η μητέρα των φόβων μου».Ο Francis Bacon υποστήριζε ότι υπάρχουν βιβλία που μόνο τα δοκιμάζεις, άλλα που τα καταπίνεις, και κάποια, λίγα αυτά, που τα μασάς αργά και τα χωνεύεις. Η Αρμινούτα είναι από αυτά τα βιβλία που τα γεύεσαι, «τρώγοντάς» τα με επιμέλεια και προσοχή. Ένα βιβλίο που μόλις το τελειώσεις, κι ενώ μένει μέσα σου, θα το προτείνεις σε κάποιον που αγαπάς. Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο Bookpress.grΔιαβάστε περισσότερα για το βιβλίο της Donatella Di Pietrantonio εδώ.