Νέα

Διαβάστε τη συνέντευξη που παραχώρησε ο Ισπανός Sergio del Molino στη Μαρίλια Παπαθανασίου για την εφημερίδα Το Βήμα, με αφορμή το βιβλίο του Το δέρμα, όπου ο συγγραφέας με έναυσμα τη δική του δερματική πάθηση και με αρκετές δόσεις ενσυναίσθησης και αλληλεγγύης αφηγείται ιστορίες σημαντικών προσωπικοτήτων (όπως του Στάλιν, του Απντάικ, του Ναμπόκοφ) δείχνοντας πώς επηρεάστηκαν από τα δεινά μιας χρόνιας δερματίτιδας.Το 2016, Η άδεια Ισπανία, το δοκίμιο συγγραφέα και δημοσιογράφου Σέρχιο ντελ Μολίνο (Μαδρίτη, 1979), προκάλεσε μεγάλη δημόσια συζήτηση σχετικά με την εγκατάλειψη της υπαίθρου και τη συρρίκνωση του αγροτικού κόσμου. Το βιβλίο τιμήθηκε με το βραβείο βιβλιοπωλών της Μαδρίτης. Το Δέρμα είναι το πρώτο βιβλίο του Μολίνο που μεταφράζεται στα ελληνικά. Είναι ένα «ατυπικό» βιβλίο, μια συλλογή ιστοριών με ήρωες υπαρκτά και φαντασηκά πρόσωπα, και ταυτόχρονα μια αυτοβιογραφία του συγγραφέα, ο οποίος όπως και οι ήρωές του πάσχει από χρόνια ψωρίαση. Ο Μολίνο μίλησε στο «Βήμα» για τη σχέση του με την ασθένεια, την πίστη του στην ιατρική επιστήμη - πεποίθηση που συμμερίζεται η συντριπτική πλειονότητα των Ισπανών, εξ ου και στη χώρα δεν παρατηρήθηκαν φαινόμενα αρνητών της πανδημίας - αλλά και για το πώς η λογοτεχνία σώζει.Πώς αποφασίσατε να γράψετε ένα βιβλίο για την ψωρίαση, ένα βιβλίο που αναφέρεται στη σχέση των ανθρώπων με την ασθένεια, τον πόνο;«Η ιδέα έρχεται από ένα παλιότερο βιβλίο, το La hora violeta [σ.σ.: Η μοβ ώρα, βιβλίο του 2013, όπου ο συγγραφέας αφηγείται τον θάνατο του γιου του από καρκίνο], στο οποίο γράφω για την ασθένεια και τον θάνατο, θέματα που συναντά κανείς συχνά στα βιβλία μου. Το θέμα της ψωρίασης προέκυψε με φυσικό τρόπο. Είναι ένα θέμα για το οποίο μπορώ να γράψω, δεν έχω κανενός είδους σύμπλεγμα, γνωρίζω ότι η ασθένεια είναι κάτι σοβαρό, αλλά δεν με καθορίζει. Εγραψα το βιβλίο έχοντας, για χρόνια, μάθει για πρόσωπα που έπασχαν από την ίδια ασθένεια».Στο βιβλίο ο ασθενής με ψωρίαση ζητεί από τον γιατρό «να τον κάνει αόρατο». Στην πραγματικότητα, ο κόσμος κοιτά λιγότερο τους ασθενείς με ψωρίαση από όσο νομίζουν οι ίδιοι. Πρόκειται για ένα είδος παράνοιας;«Αναμφίβολα. Ολοι μας είμαστε πολύ πιο αόρατοι από όσο νομίζουμε. Πιστεύουμε ότι προσελκύουμε την προσοχή των άλλων ενώ χανόμαστε στο πλήθος χωρίς οι άλλοι να μας προσέχουν. Η παράνοια έχει σχέση με το αίσθημα ντροπής, με τον πόνο, με την εκπαίδευση που έχουμε λάβει για το τι είναι τερατώδες. Με το ότι έχουμε μάθει να συνδέουμε το κακό με το άσχημο και το τερατώδες - αυτό δεν το συναντάμε μόνο σης θρησκείες αλλά και σης παγανιστικές τελετές. Ερχεται όμως μια στιγμή που όλοι οι χρονίως πάσχοντες ξεπερνούν το αίσθημα της ντροπής, αποδέχονται τον εαυτό τους, μαθαίνουν να συμβιώνουν με την ασθένεια. Αυτό συνέβη και σε μένα».Παρά το «δύσκολο» θέμα του, το «Δέρμα» δεν βαραίνει τον αναγνώστη. Μιλάτε για την ασθένεια ανοιχτά, με ακρίβεια, με χιούμορ, χωρίς να μιλάτε σαν γιατρός. Βοηθάει το ότι είστε και δημοσιογράφος;«Δεν είμαι γιατρός, δεν θα μπορούσα να γράψω το βιβλίο ως γιατρός. Η ακρίβεια στην οποία αναφέρεστε μάλλον έχει σχέση με τη δημοσιογραφία, αν και πλέον γράφω μόνον άρθρα γνώμης. Επιδιώκω την ακρίβεια και τη σαφήνεια γιατί αν δεν κατανοώ εγώ αυτό που γράφω, πώς θα το κατανοήσουν οι αναγνώστες; Επιπλέον, όταν πάσχει κανείς από χρόνια ασθένεια, καταλήγει να μαθαίνει πολλά πράγματα σχετικά με αυτή, μαθαίνει να μιλάει με τους ειδικούς. Γράφω για την ασθένεια επειδή τη γνωρίζω καλά, αποτελεί μέρος της ζωής μου, του εαυτού μου».Γιατί συγκρίνετε τους χρονίως πάσχοντες με τους ήρωες των αρχαιοελληνικών τραγωδιών;«Γιατί σε αντίθετη με τους σημερινούς ανθρώπους, που έχουν την ψευδαίσθηση ότι μπορούν να ελέγξουν το μέλλον τους, οι ήρωες των τραγωδιών γνώριζαν ότι η μοίρα τους είναι προδιαγεγραμμένη. Αυτό συμβαίνει και με τους χρονίως πάσχοντες: στο τέλος αποδέχονται τη μοίρα τους, παρότι έχουν προσπαθήσει να την αρνηθούν ή να την αλλάξουν».Οι γνωστοί ασθενείς που πάσχουν από ψωρίαση και για τους οποίους μιλάτε είναι πρόσωπα υπαρκτά και πολύ διαφορετικά μεταξύ τους, ο Στάλιν, η αμερικανίδα ποπ τραγουδίστρια Σίντι Λόπερ, οι συγγραφείς Τζον Απντάικ και Βλαντίμιρ Ναμπόκοφ. Πώς εντοπίσατε και επιλέξατε αυτά τα πρόσωπα;«Αποτέλεσμα προσωπικής εμμονής. Διαβάζω πολύ, είμαι περίεργος και όταν μάθαινα για κάποιον που πάσχει από ψωρίαση, άρχιζα να συγκεντρώνω περισσότερες πληροφορίες. Με τα χρόνια δημιούργησα ένα είδος αρχείου για όλα αυτά τα πρόσωπα, και όταν πλέον είχα συγκεντρώσει αρκετές πληροφορίες, αποφάσισα να γράψω το βιβλίο. Επέλεξα τα πρόσωπα με βάση το αν εξέφραζαν αυτό που ήθελα να εκφράσω».Με αφορμή την περίπτωση της Σίντι Λόπερ μιλάτε για κάτι ουσιώδες και πολύ επίκαιρο: αφηγείστε πώς η αμερικανίδα τραγουδίστρια αντιμετωπίζει αρχικώς την ψωρίαση με εναλλακτικές θεραπείες, γιόγκα και βότανα, τα οποία προτείνει και σε άλλους ασθενείς. Ομως παραγωγός του τελευταίου της σινγκλ με τίτλο «Hope» («Ελπίδα») ήταν η φαρμακοβιομηχανία Novartis, η οποία κατασκευάζει και φάρμακα για την ψωρίαση. Κατακεραυνώνετε τη Λόπερ, διατρανώνοντας την πίστη σας στην Ιατρική - πεποίθηση που αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε καιρό πανδημίας.«Είχα ολοκληρώσει τη συγγραφή του βιβλίου πριν από την πανδημία. Είναι γεγονός ότι αυτή την πεποίθηση συμμερίζεται η συντριππκή πλειοψηφία των Ισπανών. Δεν είχαμε φαινόμενα αρνητών του εμβολίου κατά του κορωνοϊού, οι Ισπανοί εμπιστεύονται την επιστήμη, τους γιατρούς, το σύστημα υγείας».Γιατί οι άνθρωποι δεν εμπιστεύονται την επιστήμη; Από φόβο;«Επειδή η Ιατρική τα τελευταία εκατό χρόνια έχει προχωρήσει τόσο πολύ, τόσο γρήγορα που δεν μπορούν να συλλάβουν την πρόοδο της. Και επειδή θέλουν να ξέρουν γιατί συμβαίνει αυτό που τους συμβαίνει. Πολλές φορές η Ιατρική δεν έχει την απάντηση στο γιατί, αντιθέτως οι διάφοροι θεραπευτές εναλλακτικών θεραπειών δίνουν εξηγήσεις που έχουν ανάγκη να ακούσουν οι ασθενείς. Οι άνθρωποι έχουν ανάγκη από μια εξήγηση: και η λογοτεχνία είναι ένας τρόπος να εξηγήσεις τα πράγματα. Η λογοτεχνία μπορεί να συμβάλει πολύ στον δημόσιο διάλογο με τα εργαλεία που διαθέτει, δεν χρειάζεται να κάνει προσηλυτισμό. Πάντα ωστόσο υπάρχει στους συγγραφείς μια πολιηκή θεώρηση του κόσμου, ένα πολιτικό όραμα. Αυτό εμπλουτίζει τον δημόσιο διάλογο».

Οι βραχείες λίστες υποψηφιοτήτων του The Athens Prize for Literature του περιοδικού (δε)κατα -που θα απονεμηθεί φέτος για δέκατη πέμπτη χρονιά- ανακοινώθηκαν, και με μεγάλη χαρά είδαμε να συμπεριλαμβάνονται στις υποψηφιότητες οι συγγραφείς μας: Ισμήνη Καπάνταη, Δημήτρης Οικονόμου, Georgi Gospodinov, Sara Mesa και Manuel Vilas.Στην κατηγορία Ελληνικό μυθιστόρημα είναι υποψήφιο το βιβλίο Το βρωμερόν ύδωρ της λήθης της Ισμήνης Καπάνταη και Ο τελευταίος φύλακας του Δημήτρη Οικονόμου, ενώ στην κατηγορία Ξένο μυθιστόρημα συναντάμε τα βιβλία Φυσικό μυθιστόρημα του Georgi Gospodinov (μετάφραση: Αλεξάνδρα Ιωαννίδου), Ένας έρωτας της Sara Mesa (μετάφραση: Μαρία Παλαιολόγου) και Ορδέσα του Manuel Vilas (μετάφραση: Αχιλλέας Κυριακίδης).Η ανακοίνωση των νικητών και ταυτόχρονα η απονομή θα γίνουν την Πέμπτη 16 Δεκεμβρίου 2021 στις 12:00 το μεσημέρι στο Δημαρχιακό Μέγαρο στην Πλατεία Εθνικής Αντιστάσεως (πρώην Πλατεία Κοτζιά), από τον Δήμαρχο Αθηναίων Κώστα Μπακογιάννη.Οι συντονιστές των δύο επιτροπών συγγραφείς Φίλιππος Δρακονταειδής και Κωνσταντίνος Μπούρας θα αναφερθούν, εν συντομία, στις βραχείες λίστες και στα δύο βραβευμένα βιβλία. Την εκδήλωση θα παρουσιάσει ο Μανώλης Πιμπλής.Παρακάτω οι αναλυτικές φετινές υποψηφιότητες ανά κατηγορία:ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΜαρία Γιαγιάννου, Το μέλος φάντασμα (Μελάνι)Γιώργος Γκόζης, Θραύση κρυστάλλων (Ποταμός)Νίκος Δαββέτας, Άντρες χωρίς άντρες (Πατάκης)Ισμήνη Καπάνταη, Το βρωμερόν ύδωρ της λήθης (Ίκαρος)Μαρία Κουγιουμτζή, Νύχτες πυρετού (Καστανιώτης)Άρης Μαραγκόπουλος, Φλλσστ, Φλλσστ, Φλλσστ (Τόπος)Έλενα Μαρούτσου, Θηριόμορφοι (Πόλις)Δημήτρης Οικονόμου, Ο τελευταίος φύλακας (Ίκαρος)Μαρία Πάουελ, Η ψυχή των πραγμάτων (Κέδρος)Βάσια Τζανακάρη, Αδελφικό (Μεταίχμιο)ΞΕΝΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΜανουέλ Βίλας, Ορδέσα, μτφ. Αχιλλέας Κυριακίδης (Ίκαρος)Χορχέ Γκαλάν, Τα δικά μας χρόνια, μτφ. Αχιλλέας Κυριακίδης (Ψυχογιός)Γκεόργκι Γκοσποντίνοφ, Φυσικό Μυθιστόρημα, μτφ. Αλεξάνδρα Ιωαννίδου (Ίκαρος)Μπερναντίν Εβαρίστο, Κορίτσι, γυναίκα, άλλο, μτφ. Ρένα Χατχούτ (Gutenberg)Τζούλιαν Μπαρνς, Άνδρας με κόκκινο μανδύα, μτφ. Κατερίνα Σχινά (Μεταίχμιο)Σάρα Μέσα, Ένας έρωτας, μτφ. Μαρία Παλαιολόγου (Ίκαρος)Αντόνιο Μορέσκο, Το τραγούδι των δέντρων, μτφ. Μαρία Φραγκούλη (Καστανιώτης)Γιόκο Ογκάουα, Η αστυνομία της μνήμης, μτφ. Χίλντα Παπαδημητρίου (Πατάκης)Σάσα Στάνισιτς, Καταγωγή, μτφ. Κώστας Κοσμάς (Εστία)Πήτερ Χάντκε, Η κλέφτρα των φρούτων, μτφ. Μαρία Αγγελίδου (Gutenberg) 

Η Αλεξάνδρα Ιωαννίδου φιλοξενείται στη στήλη μας «Το εργαστήρι της μετάφρασης» και μας μεταφέρει στον πυρήνα του ολοκαίνουργιου βιβλίου του Georgi Gospodinov, Χρονοκαταφύγιο, που δεν είναι άλλο από το παρελθόν.Πώς έγινε η γνωριμία της με τον κορυφαίο βούλγαρο συγγραφέα; Θεσσαλονίκη, Νοέμβριος 2021Ο Γκεόργκι Γκοσποντίνοφ είναι ο συμμαθητής που συνάντησα μεγάλη. Γεννήθηκε σε μια χώρα όπου ζούσαν οι Βούλγαροι ως προαιώνιοι εχθροί του δικού μας εθνικού αφηγήματος και μετά οι "κομμουνισταί", καινούργιος εχθρός --συνδυαστικός. Και Σλάβοι και Κομμουνιστές. Είμαστε σχεδόν συνομήλικοι. Μέχρι πριν λίγα χρόνια δεν γνωριζόμα­σταν. Γνωριστήκαμε επειδή ο Γκεόργκι έγινε συγγραφέας και έστειλε ένα βιβλίο πάνω από το σύνορο που χώριζε τις ζωές μας και το μετέφρασα στα ελληνικά. Γνωριστήκαμε μεγάλοι, κοντά στα πενήντα εκείνος, εγώ πατημένα, μέσα από το πρώτο του βιβλίο που μου ανατέθηκε να μεταφράσω. Έγινα η φωνή του στα ελληνικά, η μεταφράστριά του.Άκουσα τη φωνή του άγνωστου γείτονα της δικής μου γενιάς και της έδωσα λαλιά ελληνική, να μιλήσει σε αυτούς που τόσες δεκαετίες δεν είχαν τρόπο να τον ακούσουν, ούτε γνώση. Κάθε βιβλίο είναι μια φωνή προς τα έξω. Τρέχει, πετάει, μέχρι που συναντάει το σύνορο της κατανόησης στην άλλη γλώσσα. Κι εκεί στέκεται ο μεταφραστής και σηκώνει τη μπάρα. Στον Γκεόργκι και τα βιβλία του το χρω­στούσα αυτό το σήκωμα την μπάρας. Αυτό το διάβα των συνόρων. Επειδή, όταν εμείς οι Έλληνες συμμαθητές του πηγαίναμε παιδιά και έφηβοι στη Βουλγαρία διακοπές (για σκι συνήθως), ο Γκεόργκι δεν είχε εύκολα άδεια εξόδου. Επειδή όταν τον συνάντησα για πρώτη φορά προσωπικά στην Ιένα της Γερμανίας όπου ήμασταν προσκεκλημένοι από τη Δημοτική Βιβλιοθήκη και το Σλαβικό Ινστιτούτο του Πανεπιστημίου και κάναμε λίγη παρέα, επιτέλους, κατάλαβα πόση αδικία είχαμε υποστεί, εμείς, η δική μας η γενιά να πρέπει να στερούμαστε τόσο υπέροχους συμμαθητές, τέτοιους φίλους, λόγω μας τρομακτικής αλλά και τρομακτικά γελοίας συνθήκης – αυτής του ψυχρού πολέμου. Στα βιβλία του ο Γκεόργκι παρουσιάζει αυτή τη συνθήκη, και όχι μόνο, με το χαρακτηριστικό θλιμμένο χιούμορ του. Η γραφή του, αποσπασματική, με τον μεταφερόμενο από βιβλίο σε βιβλίο ήρωα-alter ego του, τον Γκαουστίν, παρακολουθεί την εξέλιξη ενός κόσμου ενωμένου πλέον και φθαρμένου πολύ, χωρίς σεβασμό στο περιβάλλον, χωρίς σεβασμό στις ψυχές των ανθρώπων που τον κατοικούν. Το τελευταίο του βιβλίο πραγματεύεται αυτό κυρίως: Τους ανθρώπους που ξεχνούν γιατί δεν θέλουν να ζουν σε αυτό τον κόσμο, επιλέγουν να ζήσουν αλλού, σε άλλες εποχές της ζωής τους γιατί το τώρα τούς βυθίζει σε μια θλίψη αβάσταχτη. Συγχρόνως ειρωνεύεται, γελαστά πάντα, τους σύγχρονους εθνικισμούς, τις γελοίες αναβιώσεις περασμένων μεγαλείων, τις στολές και τα εμβατήρια, τους ύμνους και το προσκύνημα των πεθαμένων ηγετών. Παράλληλες πορείες οι χώρες μας, όταν σε μια φωτογραφία από τις επετειακές εκδηλώσεις του 1821 είδα μια ανόητη μεταμφίεση με κοστούμι εποχής, του την έστειλα σε ένα μήνυμα. «Όπως στο βιβλίο μου, αγαπητή Αλεξάνδρα»! απάντησε. Γελαστά πάντα.Είμαι ευγνώμων που αξιώθηκα να μεταφράσω τον Γκεόργκι Γκοσποντίνοφ στα ελληνικά και να τον θεωρώ φίλο μου, χαμένο συμμαθητή που ξαναβρήκα.

Ένα υπέροχο νέο: το εικονογραφημένο βιβλίο Τα παπούτσια των άλλων της Άλκηστης Χαλικιά σε εικονογράφηση της Φωτεινής Τίκκου, επελέγη από το Διοικητικό Συμβούλιο του Ελληνικού Τμήματος της IBBY-Κύκλος του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου να αναγραφεί στους τιμητικούς πίνακες της IBBY 2022 (ΙΒΒΥ Ηonour List 2022) για την εικονογράφησή του!Οι Τιμητικοί Πίνακες της IBBY (ΙΒΒΥ Ηonour List) είναι μια επιλογή εξαιρετικών, πρόσφατα δημοσιευμένων βιβλίων, με σκοπό να τιμηθούν συγγραφείς, εικονογράφοι και μεταφραστές από χώρες μέλη της IBBY και ένας από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους για την προώθηση του στόχου της IBBY να ενθαρρύνει τη διεθνή κατανόηση μέσω της παιδικής λογοτεχνίας. Οι τίτλοι επιλέγονται από τα εθνικά τμήματα κάθε δύο χρόνια.Τα Παπούτσια των άλλων μας μεταφέρουν στην Πιγιόμ, σ’ ένα προάστιο έξω από το Παρίσι, όπου γνωρίζουμε τη μικρή Ματού και την οικογένειά της. Η Ματού γυρίζει καθημερινά περπατώντας από το σχολείο, και μια μέρα σκαρφίζεται ένα απρόσμενο παιχνίδι που θα γίνει η αφορμή για να «μπει στα παπούτσια» των άλλων. Έτσι, θα καταλάβει καλύτερα πώς αισθάνονται οι άλλοι, όπως η μαμά της που εργάζεται πολλές ώρες και συχνά της λείπει.Το τρυφερό κείμενο της Άλκηστης Χαλικιά, σε συνδυασμό με την ιδιαίτερη εικονογράφηση της Φωτεινής Τίκκου, δημιουργούν ένα βιβλίο για την ενσυναίσθηση, που συγχρόνως ενεργεί ως μια γέφυρα αλληλοκατανόησης μεταξύ γονιών και παιδιών.«Εξαιρετική και ιδιαίτερη η εικονογράφηση της Φωτεινής Τίκκου, αρωγός στο κείμενο, που θα δώσει αφορμή σε μικρούς και μεγάλους για αναζητήσεις πάνω στο χαρτί, ουσιαστικές συζητήσεις και πολύ παιχνίδι!»―Πελιώ Παπαδιά, Ταλκ«Με τις αποχρώσεις, τις ωραίες διατάξεις, τις γραμμές και τις εξαιρετικές γεωμετρίες της ξεχωριστής εικονογράφου Φωτεινής Τίκκου που αναβαθμίζει αισθητικά το συνολικό αποτέλεσμα και σε αναγκάζει να το ξεφυλλίσεις ξανά και ίσως ξανά».―Απόστολος Πάππος, ElniplexΤα Παπούτσια των άλλων ήταν υποψήφιο στα Κρατικά Βραβεία Παιδικού Βιβλίου 2020, στα Βραβεία Greek IBBY 2020, καθώς και στα Λογοτεχνικά Βραβεία του Αναγνώστη 2020.Διαβάστε περισσότερα για τους τιμητικούς πίνακες της ΙΒΒΥ.Στην προηγούμενη έκδοση το 2020, είχε επιλεγεί για τους τιμητικούς πίνακες της ΙΒΒΥ το Ένα κίτρινο φύλλο, το εικονογραφημένο βιβλίο του Μιχάλη Μουλάκη και του Φίλιππου Φωτιάδη (Ίκαρος, 2017).