Νέα

Η Ιουλίτα Ηλιοπούλου, με αφορμή την πεντάγλωσση ανθολογία «Ο κόσμος ο μικρός, ο μέγας!» του Οδυσσέα Ελύτη με τη μουσική του Γιώργου Κουρουπού, συνομίλησε με τον Μανώλη Πιμπλή για την έκδοση αυτή αλλά και το έργο του Οδυσσέα Ελύτη.Διαβάστε παρακάτω το εξαιρετικό κείμενο που δημοσιεύτηκε το Σάββατο 5 Νοεμβρίου στην εφημερίδα Τα Νέα, στο ένθετο Βιβλιοδρόμιο: Πεντάγλωσση ανθολογία, ένα πλούσιο φωτογραφικό υλικό και δύο CD συνθέτουν μια επετειακή έκδοση για τον νομπελίστα ποιητή, είκοσι χρόνια μετά τον θάνατο του.Μια νέα έκδοση για τον Οδυσσέα Ελύτη θα εμφανιστεί στις βιτρίνες των βιβλιοπωλείων τις μέρες αυτές. Είναι αποσπάσματα του έργου του ανθολογημένα από τον άνθρωπο στον οποίο ο ίδιος ο ποιητής ανέθεσε τη μετά τον θάνατό του φροντίδα του, από την ποιήτρια Ιουλίτα Ηλιοπούλου. Η ιδιαιτερότητά της έγκειται στο γεγονός ότι είναι πεντάγλωσση! Η ίδια ανθολογία υπάρχει, πέρα από τα ελληνικά, στα ιταλικά, τα ισπανικά, τα γαλλικά και τα αγγλικά. Περιέχει άφθονο φωτογραφικό υλικό, εν μέρει σπάνιο, στο οποίο περιλαμβάνονται τόσο απαθανατισμένες στιγμές της νεότητας του Ελύτη - μέχρι και της παιδικής ηλικίας - όσο και εικαστικά του έργα. Μάλιστα τα έργα δεν επαναλαμβάνονται, αλλά την κάθε μετάφραση τη συνοδεύουν διαφορετικά. Ταυτόχρονα, η έκδοση συνοδεύεται από δύο CD τα οποία περιέχουν ποιήματα του Ελύτη μελοποιημένα από τον Γιώργο Κουρουπό αλλά και αναγνώσεις ποιημάτων. Πρόκειται άλλοτε για ευρύτερες συνθέσεις και άλλοτε για τραγούδια, ερμηνευμένα από τον Τάση Χριστογιαννόπουλο και τη Θεοδώρα Μπάκα. Τα μουσικά όργανα είναι τέσσερα, με σολίστες τους Θανάση Αποστολόπουλο (πιάνο), Στέλλα Τσάνη (βιολί), Ηλία Σδούκο (βιόλα) και Λευκή Κολοβού (βιολοντσέλο). Τις αναγνώσεις κάνουν ο Δημήτρης Καταλειφός και η ίδια η ανθολόγος.Είναι μια πολυτελής έκδοση του Ίκαρου, η οποία όμως θα πωλείται σε ελκυστική τιμή χάρη σε χορηγία της Alpha Bank αλλά και χάρη στη διάθεση όλων για προσφορά, προκειμένου να εκδοθεί ένα τέτοιο βιβλίο ως τιμή στη μνήμη του νομπελίστα ποιητή, που συμπληρώνει φέτος είκοσι χρόνια απουσίας. Είναι χαρακτηριστικό ότι στο βιβλίο περιέχεται δουλειά τριάντα επτά διαφορετικών μεταφραστών. Δεδομένου ότι η ανθολόγηση δεν αλλάζει ανάλογα με τη γλώσσα, κάτι που επιτρέπει να δει ένας πολύγλωσσος αναγνώστης και τις διαφορετικές προσεγγίσεις στο έργο του Ελύτη των μεταφραστών, σε αρκετές περιπτώσεις χρειάστηκε ορισμένα κομμάτια της ανθολογίας να μεταφραστούν από την αρχή, και μάλιστα αυτά τα κομμάτια ήταν διαφορετικά σε κάθε γλώσσα, ανάλογα με το τι ήταν ήδη μεταφρασμένο ή όχι. Όπου υπήρχαν περισσότερες της μιας μεταφράσεις, η Ιουλίτα Ηλιοπούλου επέλεξε να υπάρχει ποικιλία μεταφραστικού λόγου, περιλαμβάνοντας μεταφράσεις διαφορετικών εποχών. Επομένως το εγχείρημα είχε αρκετές οργανωτικές δυσκολίες και χρειάστηκε αρκετά μεγάλο διάστημα προκειμένου να υπάρξει ο κατάλληλος συντονισμός και να προκύψει το αποτέλεσμα. Ιδιαίτερα βοήθησαν τέσσερις μεταφραστές, οι Ντέιβιντ Κόνολι, Μπεατρίς Στελιό-Κόνολι, Πάολα Μινούτσι, Νίνα Αγγελίδου.  Processed with VSCO with c3 presetΤο βιβλίο, που έχει τον τίτλο «Ο κόσμος ο μικρός, ο μέγας!» του Οδυσσέα Ελύτη με τη μουσική του Γιώργου Κουρουπού, περιλαμβάνει ποιήματα και πεζά από τα έργα Μαρία Νεφέλη, Ανοιχτά χαρτιά, Τα Ρω του Έρωτα, Προσανατολισμοί, Ήλιος ο Πρώτος, Ο Ήλιος ο Ηλιάτορας, Άξιον Εστί, Το Φωτόδεντρο και η Δέκατη Τέταρτη Ομορφιά, Το Μονόγραμμα, Τα Ελεγεία της Οξώπετρας, Τρία Ποιήματα με Σημαία Ευκαιρίας, Δυτικά της Λύπης, Τα Ετεροθαλή, Σηματολόγιον. Στόχος είναι να απευθυνθεί σε ένα διεθνές κοινό - και τα τραγούδια είναι μεν στα ελληνικά, αλλά ο ξένος ακροατής θα μπορεί ταυτόχρονα να παρακολουθεί τον λόγο μεταφρασμένο στη γλώσσα του. «Με τις επιλογές μου επιχείρησα να δώσω μια αίσθηση ευφρόσυνη, σε αντιδιαστολή με τη μουντή εποχή μας» λέει στο «Βιβλιοδρόμιο» η Ιουλίτα Ηλιοπούλου. «Οι επιλογές αυτές θέλουν ταυτόχρονα να υπενθυμίσουν το αξιακό σύστημα του Ελύτη, το οποίο περιλαμβάνει έννοιες χαμένες στη σημερινή μας καθημερινότητα».Πώς θα περιέγραφε η ίδια το αξιακό αυτό σύστημα; «Την ποίηση του Ελύτη τη διέπουν σταθερές αξίες, ενδεικτικά αναφέρω: η αθωότητα ως πρωτογενής πνευματική αξία, η εναντίωση στην τρέχουσα αντίληψη της ζωής, μια έντονη επαναστατική δύναμη, το όνειρο, συνδυαστική και ερευνητική φαντασία που οδηγεί από τη μια μεριά στην ανακάλυψη μιας βαθύτερης πραγματικότητας και από την άλλη στην ανασύνθεση της γύρω πραγματικότητας, αλλά και πίστη στην ελευθερία, στη δικαιοσύνη, στο μεγαλείο των ταπεινών στοιχείων, στη μεγαλοσύνη του ανθρώπου, στις δυνάμεις του πνεύματος. Προβολή της διαφάνειας σε ένα πνευματικό επίπεδο, της μαγείας μέσα στην ποιητική λειτουργία. Κάθε εικόνα, κάθε σύμπλεξη λέξεων παράγει κυριολεκτικά ή αλληγορικά αναγγελίες, επιβεβαιώσεις, προτροπές για τη ζωή.Η υπέρβαση, η γεωμέτρηση, η ανακατάταξη της πραγματικότητας, η πίστη στη διάρκεια, η χαριστική αντίληψη της ζωής, η ερωτική σύλληψη του κόσμου, η αγιοποίηση των αισθήσεων, η ηλιακή μεταφυσική ως μέθοδος αποκρυπτογράφησης του μυστηρίου της ύπαρξης είναι κάποια από τα σταθερά αξιώματα της σκέψης του ποιητή», μας λέει. Η Ιουλίτα Ηλιοπούλου διαπιστώνει ότι το διεθνές ενδιαφέρον για την ποίηση του Ελύτη παραμένει αμείωτο. «Πρόσφατα κυκλοφόρησε μια μεγάλη ανθολογία της ποίησής του στη Χιλή. Στην Ιταλία βγαίνουν συνεχώς βιβλία και υπάρχουν πολλοί μεταφραστές του Ελύτη, με προεξάρχουσα την Πάολα Μινούτσι. Τελευταία ήρθαν σε επαφή μαζί μου μεταφραστές που θέλουν να μεταφράσουν Ελύτη στην Αρμενία, στη Σερβία αλλά και στην Ιαπωνία. Πέρυσι έκανε μια ανθολόγηση και μετάφραση στα γαλλικά η Αγγελική Ιονάτος. Στη Γαλλία επίσης κυκλοφόρησαν τα "Ελεγεία της Οξώπετρας" σε βιβλιοφιλική έκδοση με χαρακτικά. Παρά το γεγονός πάντως ότι η γλώσσα την οποία γνώριζε και στην οποία έδινε ιδιαίτερη σημασία ο Ελύτης ήταν τα γαλλικά, οι γλώσσες που φάνηκαν να τον αγαπούν ιδιαίτερα είναι τα ισπανικά και τα ιταλικά. Το γεγονός πάντως ότι μεταφράζεται σε χώρες πολύ διαφορετικές, όπως η Κίνα και η Ιαπωνία ή η Ρωσία και η Αρμενία, δείχνει ότι πέρα από τα σύμβολα της γλώσσας του, που σε πολλές περιπτώσεις μπορούν να κατανοηθούν πλήρως μόνο από έναν Έλληνα (ακόμα και η λέξη “θάλασσα" αλλιώς ακούγεται από έναν Έλληνα και αλλιώς από κάποιον που ζει σε ηπειρωτικό κράτος), οι αρχές και οι αξίες που χαρακτηρίζουν την ποίησή του έχουν διάσταση πανανθρώπινη. Βλέπω λοιπόν με ενδιαφέρον τις προτάσεις ξένων μεταφραστών, ιδίως των νέων. Είμαι υπέρ των πολλαπλών μεταφράσεων και κατά της αποκλειστικότητας. Ο ίδιος ο Ελύτης άλλωστε έλεγε ότι στην ποίηση η μετάφραση διασώζει όχι πάνω από το από το 20% του έργου.Η σημασία της συνέργειας των τεχνώνΜε αφορμή τις μουσικές συνθέσεις του Γιώργου Κουρουπού, η Ιουλίτα Ηλιοπούλου υπογραμμίζει τη σημασία της συνέργειας των τεχνών. «Η μαγεία του λόγου αναδεικνύεται αβίαστα με τη μουσική, όταν και αυτή προσπαθεί να κάνει έναν ισότιμο διάλογο μαζί του. Πιστεύω ότι πολλές φορές μια ερμηνεία του έργου μπορεί να την προσφέρει καλύτερα μια άλλη τέχνη παρά η επιστήμη. Στο "Μονόγραμμα”, λ.χ., ο Κουρουπός αναδεικνύει κρυφές του πλευρές, ένα κοινωνικό στοιχείο που συνήθως δεν αναδεικνύεται. Με τη μουσική πολλές φορές νιώθει ο ακροατής αυτό που ξεχνάμε να αναδείξουμε». Ο Γιώργος Κουρουπός έχει άλλωστε επανειλημμένα μελοποιήσει Ελύτη. Το 1989 μελοποίησε τον «Μικρό Ναυτίλο» για λογαριασμό της Ορχήστρας των Χρωμάτων του Μάνου Χατζιδάκι, λίγο αργότερα το «Ακινδύνου, Ελπιδοφόρου, Ανεμπόδιστου» από τα «Ελεγεία της Οξώπετρας», στα τέλη της δεκαετίας του ‘90 μελοποίησε δέκα ακόμα ποιήματα για φωνή και πιάνο και το 2004 παρουσίασε το «Μονόγραμμα», συμφωνική σουίτα για φωνές, χορωδία και ορχήστρα. Στο συγκεκριμένο εγχείρημα, λόγω της μεγάλης ποικιλίας στη μορφή και στο περιεχόμενο των επιλεγμένων ποιημάτων, κινήθηκε και εκείνος με πολύ διαφορετικές προσεγγίσεις, φτιάχνοντας από απλά τραγούδια που τραγουδιούνται στον δρόμο μέχρι απαιτητικές συνθέσεις. Όπως λέει και ο ίδιος στο μικρό σημείωμά του ειδικά για την έκδοση αυτή: «Γνωρίζοντας ότι η μουσική έχει τη δυνατότητα να υπογραμμίζει, να προβάλλει και να μεγεθύνει το συναισθηματικό αντίβαρο των λέξεων και των στίχων, προσωπική μου επιδίωξη είναι να προκαλέσω μια συγκινησιακή φόρτιση ικανή να οδηγήσει τον ακροατή σε μια βαθύτερη - ή έστω διαφορετική! - κατανόηση του έργου του ποιητή, αλλά επίσης μέσα από το παζλ φράσεων, ήχων και εικόνων να ξεπροβάλει αβίαστα, διαυγής και απέριττη η μορφή του Οδυσσέα Ελύτη».

Η κορυφαία ελληνίδα ποιήτρια και ακαδημαϊκός Κική Δημουλά, λίγο πριν την κυκλοφορία της νέας της ποιητικής συλλογής με τον τίτλο Άνω τελεία, συνομίλησε με τον δημοσιογράφο Μανώλη Πιμπλή.  Διαβάστε παρακάτω την πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη που δημοσιεύτηκε το Σάββατο 22 Οκτωβρίου στην εφημερίδα Τα Νέα, στο ένθετο Βιβλιοδρόμιο: Ας αρχίσουμε από τον τίτλο: «Άνω τελεία». Για ποιον λόγο τον επιλέξατε;Δεν τον επέλεξα, μου επεβλήθη. Ίσως τον ενθάρρυνε ότι στο ποίημα με τίτλο «Το Πολυτονικό» επαινώ τη σημασία των τόνων και της στίξης. Αν τώρα με ρωτήσετε γιατί άνω τελεία και όχι τελεία θα πω ότι την απέφυγα γιατί θα ήταν σαν να κατέθετα μια ληξιαρχική πράξη. Μελόδραμα δηλαδή. Το πιθανότερο όμως είναι ότι με μαγνήτιζε η λέξη: Άνω. Με τραβούσε κατά πάνω σαν για να με απομακρύνει από το αρπακτικό: Κάτω.Στο ποίημα «Στο τρένο» μιλάτε με τρυφερότητα για καταργημένους σταθμούς και για «ασεβή ταχύτητα» με την οποία διασχίζονται οι εκτάσεις. Ταυτόχρονα δηλώνετε ότι επιστρέφετε, χωρίς να λέτε καθαρά πού. Έχει άραγε την επιλογή ο σύγχρονος άνθρωπος να μην επιβιβασθεί στο τρένο μεγάλης ταχύτητας; Και πού πάει, επιτέλους, αυτό το τρένο;Έχει σημασία από πού έρχεται και πού πάει αυτό το τρένο. Πρόθεσή μου πάντως ήταν να τονίσω ότι το παρελθόν ταξιδεύει συνεχώς, με το μέσον της κατάργησης του και με μόνους τολμηρούς επιβάτες το παρόν και το μέλλον.Απομονώνω φράσεις και λέξεις σας: «νόσος της θλίψης», «μελαγχολία», «κλαμένοι καιροί». Ταυτόχρονα λέτε ότι γαντζωνόμαστε από φόβο επάνω στη ζωή. Είναι ο φόβος του θανάτου πιο δυνατός από κάθε θλίψη; Και μήπως όμως δεν είναι πιο δυνατός από κάθε χαρά; Οπότε είναι αυτή η εξήγηση της θυσίας;Κατά τη γνώμη μου ή μάλλον κατά τη δική μου φοβιτσιάρα ψυχολογία, ο κύριος υπεύθυνος για κάθε θλίψη αλλά και για την αναίτια ―συχνότατα― μελαγχολία είναι ο έμφυτος φόβος του θανάτου. Είναι δε τόσο επιθετικός, ώστε να υποπτεύομαι ότι η δημιουργία και η δημιουργικότητα έχουν ως κίνητρό τους την αποφυγή ή την απομάκρυνση του θανάτου. Θα προσθέσω ότι τουλάχιστον εγώ δεν γνώρισα καμιά μεγάλη χαρά που να μην τρέμει ευθύς εξαρχής τον θάνατο της. Υποπτεύομαι μάλιστα ότι τα ίδια τα ωραία και τόσο ενθουσιώδη αισθήματα γνωρίζουν το όριο της ζωής τους, ίσως και γι' αυτό είναι τόσο σπασμωδικά και ασταθή. Και αν αυτό ισχύει, τότε είναι μεγάλη γενναιότητα από μέρους τους ότι δέχονται να γεννηθούν και πρόθυμα θυσιάζονται προκειμένου να σκληραγωγηθεί ο χαϊδεμένος ψυχισμός μας.Λέτε κάπου: «Πάλι μνήμη, πάλι λήθη. Διαρκώς τις ίδιες λέξεις χρησιμοποιώ». Και στο πολύ ωραίο ποίημά σας «Το γνήσιο», για τις ανεπούλωτες πληγές, λέτε «επιφανειακά ξεχνάς». Υπάρχει τρόπος να νικηθεί η τραυματική μνήμη;Νομίζω ότι μόνον ένας τρόπος και άκρως εξευτελιστικός υπάρχει. Η άνοια. Αλλά και πού ξέρω αν η άνοια δεν είναι απλώς μια μυστικοπαθής μνήμη κι ότι στη μόνη που εμπιστεύεται τη φύλαξη των βιωμάτων της δεν είναι η λήθη;Στην επιστήμη της Ιστορίας τα τελευταία χρόνια γίνεται πολύς λόγος για τη μνήμη. Συχνά, δηλαδή, περισσότερο από το τι έγινε μας ενδιαφέρει το τι θυμόμαστε ότι έγινε. Κατασκευάζουμε τραύματα και εμείς οι ίδιοι;Θυμάμαι σημαίνει ως επί το πλείστον αναγκάζω κάτι που δεν συμβαίνει πια να παραστήσει ότι συμβαίνει, με τη συμπαράσταση βέβαια της νοσταλγίας που είναι η πλέον επώδυνη απόλαυση. Αλλά τη θέλουμε. Είναι η πρώτη ύλη για να δημιουργούμε άθελά μας νέα τραύματα, σαν από αυτά να αντλεί ο βασανισμός μας αντισώματα προστατευτικά της αντοχής του.Μιλάτε υπονομευτικά για την πείρα, δηλώνοντας ότι δεν πρέπει κανείς να την εμπιστεύεται, αλλά και για την παντογνωσία που πάντα θα εξευτελίζεται από το Άγνωστο και θα πρέπει να «σκίζει τη φήμη της». Ποια είναι η θέση που έχει για σας στη ζωή η γνώση, αλλά και η νεανική ορμή;Προσπαθώ να είμαι ο ειρηνοποιός στον ασίγαστο πόλεμο μεταξύ γνώσης και νεανικής ορμής. Δεν τα καταφέρνω όμως. Και με βρίσκω πάντα στο στρατόπεδο της νεανικής ορμής, ως εθελόντρια ανακούφισης των τραυμάτων της.Την όμορφη πλευρά της ζωής την περιγράφετε με δύο λέξεις: όνειρα και έρωτας (με αυτή τη σειρά). Εννοείτε ίσως ότι και ο έρωτας είναι υποκατηγορία του ονείρου; Και η μόνη άρα πραγματικότητα είναι αυτή που δεν ζούμε;Όχι ακριβώς έτσι. Μάλλον το όνειρο είναι υποκατηγορία του έρωτα. Και ναι, η μόνη μαγευτική, γενναιόδωρη, ποθητή πραγματικότητα είναι αυτή που δεν ζούμε. Και από τούτη τη δική σας διατύπωση μαντεύω ότι είστε συν τοις άλλοις και ποιητής.Η Ελλάδα, σταυροδρόμι, όπως λέγεται, Ανατολής και Δύσης, επέλεξε πολιτικά, με ισχυρά λογικά επιχειρήματα, το περίφημο «ανήκομεν εις την Δύσιν». Είναι, πιστεύετε, και η ψυχή της εκεί;Απλώς υποπτεύομαι ότι πηγαινοέρχεται.Η σημερινή Ευρώπη τι συναισθήματα σάς προκαλεί; Ασφάλειας, εμπιστοσύνης ή, αντίθετα, ανησυχίας και φόβου;Απειλής και συγχρόνως ονείρου καθησυχαστικού.Ένα από τα ζητήματα που κάνουν τα θεμέλιά της να τρίζουν είναι το Προσφυγικό. Πώς επεξεργάζεστε μέσα σας αυτή την πραγματικότητα των γεμάτων με πρόσφυγες καρυδότσουφλων που έζησε πρόσφατα και ζει ακόμη η Ελλάδα στο Αιγαίο;Είναι τόσο τραγικό το θέμα, που αλίμονο αν το πιάσουν στο στόμα τους τα μεγάλα λόγια και τα αισθήματα συμπόνιας. Δεν έχω την ικανότητα να αιτιολογήσω τέτοιο κατατρεγμό που υπερβαίνει τα ανθρώπινα, όσο κι αν και η Ελλάδα βρέθηκε στο παρελθόν σε παρόμοια οδυνηρή μετακίνηση.Σε άλλους αιώνες, την πρωτοκαθεδρία του λόγου την είχε η ποίηση – και το θέατρο, βέβαια. Σήμερα φαίνεται να την έχει η πεζογραφία. Πώς το ερμηνεύετε αυτό και πώς αισθάνεστε τη θέση σας στον κόσμο των Γραμμάτων;Ίσως η πεζογραφία δίνει περισσότερο χώρο στη γλώσσα να επεκταθεί απ' όσο η ποίηση, όπου εκεί η γραφή είναι φυλακισμένη σε κάποιους κανόνες, όσο κι αν έγιναν ελαστικότεροι για χάρη των νέων καιρών, διευκολύνοντας ή παραπλανώντας το αποτέλεσμα. Όσο για μένα ― ειλικρινά απαντώ ― είμαι τόσο ανασφαλής που δεν οραματίζομαι καμιά «θέση» στα Γράμματα, όσο κι αν την επιθυμώ ως φθαρτός άνθρωπος που είμαι.Η γενιά του '30 που έβγαλε και δύο Νομπέλ έχει αποκτήσει μυθικές διαστάσεις στο συλλογικό υποσυνείδητο, θα βαστήξει, πιστεύετε, η μυθολογία της στον χρόνο;Δεν ξέρω αν ο χρόνος θα έχει την ανωτερότητα να συντηρεί το δίκαιο γόητρο του Νομπέλ, το οποίον θα έπρεπε να έχει πάρει πρώτος ο ίδιος ο χρόνος για την ασίγαστη δημιουργικότητά του σε θαύματα.Και μια και ο λόγος στα Νομπέλ: πώς σας φάνηκε η απονομή του φέτος στον Μπομπ Ντίλαν;Μου προκάλεσε ένα ξάφνιασμα. Αλλά δεν θέλω να το σχολιάσω περισσότερο.Αισθάνεστε να έχετε αντλήσει από κάποιες ποιητικές πηγές περισσότερο από άλλες; Υπάρχει μια γραμμή ποιητικού ύψους και περιεχομένου του παρελθόντος που πιστεύετε ότι ανιχνεύεται στην ποίηση σας; Ποιους παλαιότερους ποιητές νιώθετε αδελφούς;Για να έχω το θράσος να αισθανθώ αδελφούς κάποιους ποιητές θα έπρεπε να ξέρω αν και εκείνοι με αναγνωρίζουν ως αδελφή τους. Αλλά έχουν άραγε τόσο στενές συγγένειες οι αξίες; Συμφέρουν την τέχνη οι ομοιότητες; Όσο για τις επιρροές, ναι, υφίστανται αναπόφευκτα, αλλά δρουν και επηρεάζουν όταν νυχτώνουν οι ιδιοσυγκρασίες και αισθάνονται μόνες και αβοήθητες.

Ο Θοδωρής Παπαϊωάννου, συγγραφέας των παραμυθιών Ανάποδα και Απέναντι, μίλησε σε α΄ πρόσωπο στο diastixo.gr για τα πρώτα βήματά του στη συγγραφή.Αναδημοσιεύεται εδώ το κείμενό του:Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου, βρίσκομαι σ’ ένα σχολείο. Μαθητής, φοιτητής, δάσκαλος. Περικυκλωμένος από μολύβια, γόμες, στυλό, τετράδια, βιβλία και σημειωματάρια. Ε, δεν θέλει και τίποτε άλλο για να αρχίσει να γράφει κανείς. Γράφω από παιδί. Από ραβασάκια μέχρι ιστορίες, διηγήματα, θεατρικά και ποιήματα. Παραμύθια άρχισα να γράφω μεγάλος. Όταν ήμουν μικρός, μου τα διάβαζαν ή μου τα αφηγούνταν. Αργότερα, τα διάβαζα μόνος μου. Ποτέ δεν ήθελα να τελειώσει το σχολείο. Δεν ξέρω γιατί. Μου άρεσε που σταματούσε για τις διακοπές, αλλά πάντα ήθελα να ξαναρχίσει. Ο μόνος τρόπος λοιπόν για να συνεχιστεί το σχολείο ήταν να περάσω «Απέναντι», κι από μαθητής να γίνω δάσκαλος. «Ανάποδα» πράγματα δηλαδή. Νομίζω πως τελικά δεν έγιναν έτσι ακριβώς τα πράγματα, γιατί τις περισσότερες φορές που μπαίνω στην τάξη κάθομαι σε θρανίο. Νιώθω καλύτερα στο θρανίο με τα παιδιά τριγύρω. Αχ, τα παιδιά. Χωρίς αυτά, μάλλον δεν θα έγραφα. Μάζευω τις προτάσεις και τις λέξεις τους σε χαρτάκια, σε ημερολόγια, στην παλάμη μου... Οι κουβέντες τους είναι τις περισσότερες φορές αφορμή για να αρχίσει μια ιστορία ή ένα παραμύθι. Πολύ θέλει;Όταν πίστεψα πια πως οι ιστορίες μου θα μπορούσαν να διαβαστούν από περισσότερα παιδιά, άρχισα να χτυπώ τις πόρτες των εκδοτικών οίκων. Τις χτυπούσα με μεγάλους ταχυδρομικούς φακέλους χρώματος μουσταρδί, μα αυτές δεν άνοιγαν. Θυμήθηκα έτσι πως πρέπει να έχω υπομονή. (Το ‘χα πάθει και με τη μουσική, μαθαίνοντας κιθάρα.) Γιατί εγώ υπομονή δεν είχα, ήθελα όλα να γίνονται αμέσως. Στο πι και φι, που λέμε. Κάποια στιγμή βρέθηκε ένας άνθρωπος –αυτό που λέμε «χορηγός»– κι έτσι εκδόθηκε σε περιορισμένα αντίτυπα το πρώτο μου βιβλίο με δυο θεατρικά έργα για παιδιά. Ασπρόμαυρο ήτανε, αλλά δεν μ’ ένοιαζε καθόλου. Συνέχισα να στέλνω τους μουσταρδί φακέλους μπας κι ανοίξει καμιά πόρτα. Η άσκηση υπομονής συνεχιζότανε. «Ωραίο μάθημα, δεν λέω, αλλά πόσο θα κρατήσει;», αναρωτιόμουν. Τελικά αποφάσισα να φτιάξω κι εγώ έναν φάκελο με όλες τις απαντήσεις από τις κλειστές πόρτες. Όλες έλεγαν περίπου το ίδιο. «Φχαριστούμε, πολύ ωραίο, αλλά δεν θα πάρουμε διότι...». Ο φάκελος όσο πήγαινε γινότανε και πιο χοντρός. Έπειτα από μερικά χρόνια, ένας φάκελος τα κατάφερε, η πόρτα άνοιξε κι έγινε το βιβλίο! Με τα χρώματά του, με τα τραγούδια του, με τα όλα του. Μεγάλη χαρά! Αυτή η αναμονή, με τις αναποδιές της, γέννησε το Ανάποδα, που είναι και το πρώτο μου βιβλίο που βραβεύτηκε από τον Κύκλο του Παιδικού Βιβλίου το 2015.Με τα χρώματα της Ίριδας να στολίζουν τη φύση και τον Μέλιο το σκαθάρι, ήταν πια φανερό πως μετά την υπομονή και την επιμονή το ταξίδι άλλαζε ρότα. Ήρθε την επόμενη χρονιά και το Απέναντι με τα τραγούδια του, πήρε το βραβείο βιβλιοπωλών από το Public και μπήκε κι αυτό στο καράβι. Ε, μετά ήρθαν κι άλλα παραμύθια, ένα εφηβικό μυθιστόρημα, άλλα είναι στο δρόμο, άλλα είναι στα χαρτιά κι άλλα στο μυαλό. Νιώθω τυχερός γιατί έχω πολύτιμους συνταξιδιώτες: Ο Βίκτωρας, η Σοφία, ο Κώστας, η Λήδα, η Ίριδα, η Μαριλένα, η Ρούλα, η Βίκυ, η Χριστίνα, η Μυρτώ και φυσικά ο γιος μου ο Ορέστης που γράφει τη μουσική για τα τραγούδια των παραμυθιών.Όταν παρουσιάζω ή αφηγούμαι κάποιο παραμύθι κι είμαι ανάμεσα σε παιδιά, νιώθω πως μόνο αυτό ήθελα να κάνω από πάντα. Να είμαι ανάμεσα σε παιδιά. Μου αρέσει που λένε την αλήθεια χωρίς δεύτερη σκέψη, που είναι αυθόρμητα. Που γελάνε με την ψυχή τους όταν κάτι τους φαίνεται πραγματικά αστείο. Το να σε αφήνουν τα παιδιά να μοιραστείς μαζί τους μια ιστορία σου, είναι πραγματικά μεγάλη τιμή. Όταν τους αρέσει κιόλας και περνάνε καλά, είναι μαγεία.Όταν ξεκίνησα να γράφω, έλεγα πως έστω κι ένα παιδί να αποκοιμηθεί διαβάζοντας μια ιστορία μου, εγώ θα νιώθω ευτυχισμένος. Τώρα που είμαι σίγουρος πως αυτό έχει γίνει, μπορώ να πω πως είμαι. Όταν με ρωτάνε κάποιοι φίλοι «Μα πώς τα σκέφτεσαι; Πού τα βρίσκεις;» και κάτι τέτοια, τους απαντώ: Παντού. Στα δέντρα, στα φυτά, σε μια βόλτα στο βουνό, στα γέλια των παιδιών, σε μια φωτογραφία, σ’ ένα ταξίδι... Προσπαθώ να κοιτάζω γύρω μου τον κόσμο, σαν να τον βλέπω κάθε φορά για πρώτη φορά.

H Ευτυχία Γιαννάκη απαντά στα ερωτήματα της Τζωρτζίνας Ντούτση από το in.gr, με αφορμή την κυκλοφορία του αστυνομικού μυθιστορήματός της Στο πίσω κάθισμα. Η συνέντευξη κλείνει με τον δεκάλογο του καλού αστυνομικού μυθιστορήματος σύμφωνα με τη συγγραφέα.Αναδημοσιεύεται εδώ η συνέντευξη:Στο πίσω κάθισμα είναι ο τίτλος του νέου σας βιβλίου και αποτελεί το πρώτο μέρος της Τριλογίας της Αθήνας, με πρωταγωνιστή τον Αστυνόμο Χάρη Κόκκινο. Ποια υπόθεση ξετυλίγεται στο νέο σας βιβλίο και ποια θέματα σας απασχολούν σε αυτό;Ένας σκηνοθέτης βρίσκεται άγρια δολοφονημένος στο υπόγειο του Θεάτρου Πλάκας και ο Αστυνόμος Χάρης Κόκκινος με την ομάδα του συστήνονται στο αναγνωστικό κοινό μέσω μιας υπόθεσης στην οποία θα χρειαστεί να ξετυλίξουν ένα κουβάρι κοινών μυστικών, συγκάλυψης και βίας στην καρδιά της σημερινής Αθήνας.Ταυτόχρονα, ο γιος του σαρανταπεντάρη Αστυνόμου συλλαμβάνεται με κατηγορίες που τον αναγκάζουν να βουτήξει στο δικό του οικογενειακό παρελθόν. Η πίεση του χρόνου και τα κλειστά στόματα θα αποδείξουν ότι τα πράγματα δεν είναι ποτέ απλά για όσους βρέθηκαν στο πίσω κάθισμα. Σε μια κοινωνία όπου όλοι είναι ένοχοι, κάποιοι θα κληθούν να πληρώσουν το τίμημα, μεταξύ αυτών και ο Χάρης Κόκκινος, ενώ οι ανακρίσεις συνθέτουν μια τοιχογραφία των κατοίκων της Αθήνας που πρωταγωνιστεί στην ιστορία.Τα θέματα που με απασχολούν κυρίως είναι η συγκαλυμμένη βία που φέρνει κύκλους, η συλλογική ενοχή, το παρελθόν και όσα νομίζουμε ότι αφήσαμε πίσω μας, τα κοινά μυστικά, η επιπολαιότητα, η απλότητα των καθημερινών πραγμάτων, το χιούμορ μπροστά στο αποτρόπαιο και οι φόβοι μας όπως ξεδιπλώνονται μέσα στο γνώριμο περιβάλλον μιας πόλης που δεν αποτελεί απλά το σκηνικό της αστυνομικής ιστορίας, αλλά την ουσία της. Πώς προέκυψε ο τίτλος του βιβλίου και τι προσφέρει σε εσάς η συγγραφή ή ανάγνωση ενός αστυνομικού μυθιστορήματος;Ο τίτλος του βιβλίου είναι άρρηκτα δεμένος με την ουσία της υπόθεσης. Στο Πίσω Κάθισμα έχουμε βρεθεί όλοι ως παιδιά και κάποιοι θα βρεθούν σε αυτό ως ένοχοι. Η σύνδεση μιας εγκληματικής πράξης με το παρελθόν και αναζήτηση των αιτίων σε αυτό αποτελεί τον πυρήνα της συγκεκριμένης ιστορίας.Γράφοντας αστυνομικά μυθιστορήματα μου αρέσει να δημιουργώ συνθήκες φόβου για να φέρνω στα μέτρα μου τους φόβους της καθημερινότητας και ιδεωδώς να τους αντιμετωπίζω. Αυτή θεωρώ ότι είναι η ηδονή του αστυνομικού μυθιστορήματος. Και είναι ίδια τόσο όταν γράφεις αστυνομικά μυθιστορήματα, όσο και όταν τα διαβάζεις.Η υπόθεση εκτυλίσσεται με φόντο τη σημερινή Αθήνα, σε μια γνώριμη κοινωνία γεμάτη στερεότυπα και ταμπού. Ποια εικόνα έχει η Ευτυχία Γιαννάκη για την Αθήνα όπου ζει και εργάζεται;Η Αθήνα είναι η πόλη μου και ιδιαιτέρως το κέντρο της όπου ζω και εργάζομαι και θα έλεγα ότι δεν αποτελεί απλώς το φόντο της ιστορίας. Κάποιος που θα διαβάσει το βιβλίο θα την δει πολλές φορές να έρχεται σε πρώτο πλάνο.Το ενδιαφέρον μου για την πόλη και τους κατοίκους της, καθώς και η εξέλιξή της σε βάθος χρόνου δεν φανερώνει παρά την επιμονή μου να κατανοήσω τις αλλαγές που υφίσταται ένα οικοδόμημα που τα τελευταία χρόνια μοιάζει να τρίζει συθέμελα. Είναι η εποχή που οι βεβαιότητες του παρελθόντος κλονίζονται, η ανομία και το χάος είναι διαρκώς παρόντα και ο κυρίαρχος κανόνας μοιάζει να είναι ότι δεν τηρείται κανένας κανόνας. Υπό αυτή την έννοια θεωρώ ότι αποτελεί ένα ιδανικό σκηνικό για την ανάπτυξη μιας αστυνομικής ιστορίας.Η Αστυνομική Λογοτεχνία είναι ένα δημοφιλές και αγαπημένο είδος στο αναγνωστικό κοινό παγκοσμίως. Γιατί οι αναγνώστες αρέσκονται στο να διαβάζουν μανιωδώς αυτού του είδους τα μυθιστορήματα, κατά τη γνώμη σας; Αρκετές δολοφονίες και περιστατικά βία δεν διαβάζουμε στην καθημερινή ειδησεογραφία;Θεωρώ ότι η αστυνομική λογοτεχνία είναι η αφήγηση που φωτίζει όσα αποφεύγουμε να δούμε σε βάθος στην καθημερινότητά μας. Η ειδησεογραφική κάλυψη των θεμάτων και η ταχύτητα με την οποία εναλλάσσονται συχνά μας αφήνουν αμήχανους και γεμάτους απορίες και αυτά τα ερωτήματα είναι που συνήθως αναζητούν απαντήσεις σε ένα αστυνομικό μυθιστόρημα.Συχνά αμφισβητείται η βαρύτητα μιας αστυνομικής αφήγησης και για πολλά χρόνια τη θεωρούσαν ένα ελαφρό ανάγνωσμα. Ανήκω σε όσους πιστεύουν ότι η εξέλιξη αυτού του είδους τα τελευταία χρόνια καταφέρνει να καθρεφτίσει τις κοινωνικές, ψυχολογικές ή ακόμη και φιλοσοφικές προεκτάσεις μιας ιστορίας με τρόπο άμεσο, γεγονός που την καθιστά δημοφιλή κατά την άποψή μου στο παγκόσμιο αναγνωστικό κοινό.«Πόσο πιθανό είναι να δολοφονήσεις κάποιον, αντί να τον φιλήσεις; αναρωτήθηκε ο Αστυνόμος Χάρης Κόκκινος», επιτρέψτε μου να σας θέσω, με τη σειρά μου, το ερώτημα που περιέχεται μέσα στο βιβλίο...Αν δεν πίστευα ότι είναι εξαιρετικά πιθανό δεν θα έγραφα αστυνομική λογοτεχνία. Θεωρώ ότι εν δυνάμει είμαστε όλοι θύτες και θύματα κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες. Και είναι ακριβώς αυτό το ενδεχόμενο, να βρεθούμε στη μία ή στην άλλη θέση που δοκιμάζονται διαβάζοντας ή γράφοντας ένα αστυνομικό μυθιστόρημα.Ποια είναι η «συνταγή» που ακολουθείτε για τη συγγραφή ενός αστυνομικού βιβλίου;Η συνταγή μου, αν μπορώ να την αποκαλέσω έτσι, είναι ότι επιχειρώ να δημιουργήσω αυτό που θα έβρισκα ενδιαφέρον ως ανάγνωσμα. Επειδή δεν έχω από την αρχή στο μυαλό την πλήρη εξέλιξη της υπόθεσης είναι σαν να παίζω μια παρτίδα σκάκι ενάντια στον εαυτό μου από σελίδα σε σελίδα, από κεφάλαιο σε κεφάλαιο.Διαβάζετε ελληνική αστυνομική λογοτεχνία;Διαβάζω τόσο ελληνική, όσο και ξένη αστυνομική λογοτεχνία και νιώθω ότι στο μέλλον η ελληνική αστυνομική λογοτεχνία μπορεί να δώσει σημαντικά έργα, δεδομένου ότι οι συνθήκες στις οποίες ζούμε ως χώρα τα τελευταία χρόνια, συνθήκες αστάθειας, ανασφάλειας, ανομίας θα αποτελέσουν ενδεχομένως ένα πρόσφορο έδαφος για προβληματισμό και για ανάπτυξη αστυνομικών ιστοριών.Τι άλλο θα περιλαμβάνει λοιπόν Η Τριλογία της Αθήνας και πότε περιμένουμε τα επόμενα δυο βιβλία;Αυτό είναι επτασφράγιστο μυστικό, ένας γρίφος τον οποίο καλούμαι να λύσω αυτόν τον καιρό ετοιμάζοντας την δεύτερη ιστορία με πρωταγωνιστή τον Αστυνόμο Χάρη Κόκκινο.Όσον αφορά τον χρόνο, θεωρώ ότι τα αντανακλαστικά των Εκδόσεων Ίκαρος δεν θα δυσαρεστήσουν ακόμη και τους πιο ανυπόμονους αναγνώστες». Ο δεκάλογος ενός καλού αστυνομικού μυθιστορήματος, από τη συγγραφέα Ευτυχία Γιαννάκη: Είναι σημαντικό να υπάρχει μια καθαρή κεντρική ιδέα που περιλαμβάνει την ουσία της υπόθεσης και τον λόγο για τον οποίο αξίζει να ειπωθεί ή να διαβαστεί η ιστορία. Οι χαρακτήρες, τόσο οι κύριοι όσο και οι δευτερεύοντες, πρέπει να είναι ολοκληρωμένοι, ώστε ο αναγνώστης να έχει την αίσθηση ότι πρόκειται για ανθρώπους που θα μπορούσε να συναντήσει γύρω του και όχι για κατασκευές ή για καρικατούρες. Η πλοκή πρέπει να είναι ενδιαφέρουσα και πειστική ως προς την εξέλιξή της. Ιδεωδώς θα πρέπει να είναι τόσο ενδιαφέρουσα ώστε ο αναγνώστης να μην μπορεί να αφήσει το βιβλίο από τα χέρια του. Η ατμόσφαιρα, το περιβάλλον, το σκηνικό πρέπει να δίνονται με τρόπο που καθιστά κατανοητές τις συνθήκες για την τέλεση του εγκλήματος και τη διαλεύκανση της υπόθεσης, ενισχύοντας την ανάπτυξη της ιστορίας. Οι μέθοδοι διαλεύκανσης της υπόθεσης πρέπει να είναι πειστικές και να αντέχουν στην κριτική ενός έξυπνου και εξοικειωμένου με τους αστυνομικούς γρίφους αναγνώστη. Οι κοινωνικές, ψυχολογικές και φιλοσοφικές προεκτάσεις της ιστορίας πρέπει να δίνονται με εύληπτο τρόπο, χωρίς ο αναγνώστης να έχει την αίσθηση ότι καθυστερεί η δράση. Η ισορροπία ελαφρότητας και βάρους στην αφήγηση, ακόμη και το χιούμορ μπροστά στο αποτρόπαιο, μπορούν να φωτίσουν μια αστυνομική ιστορία με ιδιαίτερο τρόπο και κατά την άποψή μου πρέπει να επιδιώκεται. Η λύση καλό είναι να μην έρχεται από σύμπτωση ή από έναν από μηχανής θεό, ενώ τα κίνητρα πρέπει να αιτιολογούνται σε βάθος Πρέπει να δοκιμάζεται ο τρόπος σκέψης και η ηθική του αναγνώστη, καλούμενος ο ίδιος να δώσει απαντήσεις σε σύνθετα ζητήματα ή προβληματισμούς. Κλείνοντας το βιβλίο ο αναγνώστης πρέπει να έχει την αίσθηση ότι θα ήθελε να διαβάσει ένα ακόμη βιβλίο από τον ίδιο συγγραφέα.