The timeless collection of Manos Hadjidakis’s historical ‘commentaries’, broadcast on the Third Programme of Greek Radio during his tenure as director, from May 1978 to April 1980.
With rare critical clarity and sensitivity, and drawing on the topical issues of the time, the composer surgically dissects the complex phenomenon of ‘Neo-Hellenism’, daring to publicly name its deep-seated pathologies.
These unique documents crystallise, in the most incisive and elegant manner, the political conviction, the ingenious thought and, above all, the uncompromising democratic spirit of this great creator and citizen.
A precious, poetic manifesto not only of political engagement but also of existence.
- Pages: 224
- ISBN: 978-960-572-654-6
- Publication: 2024
- Date of publication: 14/10/2024
- Dimensions: 13.3 x 20.5 εκ.
- Categories: Books, Essays & Thought, Δοκίμιο
"Θα μπορούσε κάποιος να με κατηγορήσει ότι ο θαυμασμός μου στη σκέψη του Χατζιδάκι –αλλά και στην ποίηση και στη μουσική του– με κάνει να νοσταλγώ. Όμως είναι και πάλι η δική του σκέψη που μου επιβάλλει να κοιτάζω μπροστά. […] Μπροστά λοιπόν, ενδεχομένως νοσταλγώντας κάποιες φορές, αλλά μπροστά! Κι αν γίνεται, ψηλά, αυτό είναι το ζητούμενο: Προς Τ’ Άστρα!"
– Γιώργος Φλωράκης, Athens Voice"Τα _Σχόλια του Τρίτου_ αποκαλύπτουν πρωτίστως την ποιητική ιδιοσυγκρασία του Χατζιδάκι, την ορκισμένη πίστη του σε ουρανούς και ανθώνες κατά το ελυτικό πρότυπο, σε παραδείσια πουλιά ικανά να φέρουν το σύμπαν πάνω-κάτω, να αντισταθούν στην ασχήμια και να υμνήσουν, ακόμα και «εις ώτα μη ακουόντων», την ομορφιά και τη χαρά."
– Βαγγέλης Χατζηβασιλείου, Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων"Είναι πραγματικά σημαντική η επανέκδοση αυτή. Κυρίως, γιατί αυτά τα σχόλια αποτελούν «κομμάτι» ενός φωτεινού μυαλού, ενός μοναδικού δημιουργού και σπάνιου διανοητή που είχαμε την τύχη να γεννηθεί στη χώρα μας."
– Κυριακή Μπεϊόγλου, Εφημερίδα των Συντακτών"Το βλέμμα του Χατζιδάκι λειτουργεί σαν την κάμερα του Τζίγκα Βερτόφ. Βλέπει το μεγάλο πλάνο ενώ ταυτόχρονα απομονώνει τη λεπτομέρεια. Θέματά του ο φασισμός, η κλασική μουσική, το ρεμπέτικο, τα ωδεία και τα καφωδεία, το χάος της ΕΡΤ, το διαχρονικό «σπορ» του διαδρομισμού, η νεολαία της εποχής του, οι πολιτικές παρατάξεις, η πνευματική απελευθέρωση που προσφέρει η τέχνη."
– Έμυ Ντούρου, Documento"Τα σχόλια του Μάνου, κληρονομιά πολύτιμη που μας άφησε παρακαταθήκη αυτή η σπουδαία μουσική και πνευματική προσωπικότητα, σκιαγραφούν με τη λεπτότητα της μουσικής του σκέψης και τη σαρκαστική του βαθύτητα το «Πορτρέτο του Νεοέλληνα». Είναι σπουδαίο που οι εκδόσεις Ίκαρος κυκλοφόρησαν ξανά «Τα Σχόλια του Τρίτου», καθώς αποτελούν το δίχως άλλο την πληρέστερη και ακριβέστερη γεωγραφία της νεοελληνικής δυστροπίας."
– Ξενοφών Α. Μπρουντζάκης, Το Ποντίκι"Ο εύγλωττος υπότιτλός τους υποδηλώνει όχι μόνο το μυθοποιητικό ταλέντο του συγγραφέα τους και με τι λέξεις, αλλά και την πρόθεσή του: να εξηγήσει, να στηλιτεύσει, όμως χωρίς να κατεδαφίζει: σχεδόν πάντα θαυμάζοντας – έστω απορώντας. Η ικανότητά του να ανάγει το ευτελές επίκαιρο σε ακριβό διαχρονικό· να τρυγά και να συνδυάζει από ποικίλες εποχές και μακρινά μεταξύ τους πεδία."
– Παναγιώτης Ιωαννίδης, The Books' Journal
"Με μια σπάνιας ευφυΐας διαύγεια και ευαισθησία, ο Χατζιδάκις εφορμά από την επικαιρότητα και τολμάει να καταδείξει τη βαθιά σήψη της κοινωνίας, που οδηγεί στην υπόγεια παρακμή τον άνθρωπο, την παρακμή που διαπερνά τα πρόσωπα, τις οικογένειες, τις συνθήκες διαβίωσης, τις εργασιακές θέσεις, αλλά και τις συναισθηματικές σχέσεις, για να οδηγήσει τον σύγχρονο άνθρωπο στον αφανισμό και στη δουλοπρέπεια."
– Τέσυ Μπάιλα, Καθημερινή"Ο εύγλωττος υπότιτλός τους υποδηλώνει όχι μόνο το μυθοποιητικό ταλέντο του συγγραφέα τους και με τις λέξεις, αλλά και την πρόθεσή του: να εξηγήσει, να στηλιτεύσει, όμως χωρίς να κατεδαφίζει: σχεδόν πάντα θαυμάζοντας – έστω απορώντας. Η ικανότητά του να ανάγει το ευτελές επίκαιρο σε ακριβό διαχρονικό· να τρυγά και να συνδυάζει από ποικίλες εποχές και μακρυνά μεταξύ τους πεδία."
– Παναγιώτης Ιωαννίδης, The Books' Journal
"Τα «Σχόλια» είναι δύσπεπτα, πικρά, ποιητικά καρφιά, μα απολαυστικά…"
– Ανθούλα Δανιήλ, Diastixo.gr"ο Χατζιδάκις, πάντα θα ζει μέσα μας, δίπλα μας. Γι’ αυτό και εμείς επιστρέφουμε σε αυτό που λέγεται «Τα σχόλια του τρίτου». […] Ο Χατζιδάκις ήταν ο εαυτός του και δεν έκανε υποχωρήσεις. Γι’ αυτό και οι ανυποχώρητες γνώμες, σχολιασμοί. Γι’ αυτό και έφτανα στον πυρήνα των πραγμάτων, της ζωής. Σκληρός, μα δίκαιος. Απόλυτος, αλλά με βαθιά γνώση και σοφά παιδεμένη, δοκιμασμένη, σκέψη. Φυσικά και θα διαφωνούσες μαζί του, αλλά αυτή η διαφωνία ήταν που θα πήγαινε την ανθρώπινη αλληλεπίδραση μπροστά. «Τα σχόλια του τρίτου» είναι αντιπροσωπευτικό δείγμα «χατζιδακικής» σκέψης και αντίληψης και μόνο να κερδίσουμε έχουμε διαβάζοντας τα."
– Αλέξανδρος Στεργιόπουλος, Το περιοδικό"...η θέση του στο ελληνικό σύμπαν παραμένει οδυνηρά αναντικατάστατη και ο λόγος του εξακολουθεί να είναι ελεύθερος, ωφέλιμος, ζωτικά ειρωνικός και εναργής. Ειδικά σήμερα, την εποχή των άκρων, μοιάζει απαραίτητος όσο ποτέ."
– Τίνα Μανδηλαρά, LIFOManos Hatzidakis
Manos Hadjidakis was born in Xanthi on 23 October 1925. From the age of four he began studying the piano, whilst from 1940–43 he studied advanced music theory with Menelaos Pallantios, a leading figure at the Greek National School of Music. At the same time, he studied philosophy at the University of Athens, whilst being nurtured by artists and intellectuals of the interwar generation (Seferis, Gatsos, Sikelianos). From 1945, working mainly with the National Theatre and the Art Theatre, he wrote music for many ancient tragedies and comedies, as well as for works from the contemporary repertoire: "The Oresteia" (1950), "Medea" (1956), "The Assemblywomen" (1956), "Lysistrata" (1957), "The Cyclops" (1959), "The Birds" (1959), "A Streetcar Named Desire" (1948), "Blood Wedding" (1948), "The Sweet Bird of Youth" (1960), "The Little Plant" (1989) and others. In 1948, he wrote a play about a small white mussel, a work he himself singled out as a highlight of his entire oeuvre. In 1949, with his famous lecture on rebetiko (1949), he stirred up a storm of reactions in conservative bourgeois society. He revolutionised Greek song, charting a course towards new musical horizons.
Alongside his theatre work, from 1946 onwards Manos Hadjidakis composed music for 80 Greek and foreign films: "Stella" (1955), "The Dragon" (1956), "America-America" (1963). In 1960, he was awarded a prize for the song "The Children of Piraeus" from the film "Never on a Sunday". Two years later, he staged "Odos Oneiron" in Athens, a landmark production for Greek musical theatre, starring Dimitris Horn. Between 1966 and 1972 he lived in New York, where he wrote some of his most important works: "Rhythmology" (a piece for piano), "The Great Lover" (a song cycle based on ancient and modern poems); it was there that he also began work on "The Age of Melissanthi", a musical story with autobiographical elements, set shortly after the end of the Second World War.
Manos Hadjidakis, a multifaceted and multidimensional figure, was involved in other artistic activities besides composition. He founded and directed the Athens Experimental Orchestra (1964–67), the Polytropon (café-theatre, 1972), the Music Festivals in Anogia, Crete (1978, music festival), the Music Competitions in Corfu (1981), Seirios (record label, 1985) and the Orchestra of Colours (symphony orchestra, 1989); finally, he directed the state radio station (Third Programme, 1975–81), which he transformed into a benchmark for quality and ideas. From the very beginning of his presence on the Greek music scene, he was a constant presence on the recording scene with albums now considered classics: ‘The Smile of Joconda’ (1964), ‘Athanasia’ (1975), ‘Dark Mother’ (1985), "The Songs of Sin" (1992), and others. He also published four books of poetry and commentary: "Mythology", "Mythology II", "The Third’s Comments", "The Mirror and the Knife". On the afternoon of 15 June 1994, Manos Hadjidakis "began his journey to the stars"....
