Πεζός λόγος Β'

Ο Άγγελος Σικελιανός (1884-1951) γεννήθηκε στη Λευκάδα, γιος του εκπαιδευτικού Ιωάννη Σικελιανού και της Χαρίκλειας Στεφανίτση. Τα πρώτα γράμματα τα έμαθε κοντά στον πατέρα του. Στη Λευκάδα ολοκλήρωσε το Δημοτικό σχολείο, το Ελληνικό Σχολείο και το Γυμνάσιο. Κατά τη διάρκεια της εφηβείας του άρχισε η πρώτη ενασχόλησή του με την ποίηση.

Το 1901 έφυγε για την Αθήνα, όπου γράφτηκε στη Νομική Σχολή. Στην Αθήνα ήρθε σ’ επαφή με τη «Νέα Σκηνή» του Κωνσταντίνου Χρηστομάνου όπου συμμετείχε ως ηθοποιός.

Το 1902 πραγματοποίησε τις πρώτες δημοσιεύσεις ποιημάτων του σε λογοτεχνικά περιοδικά της εποχής, ανάμεσά τους ο Διόνυσος, ο Ακρίτας, τα Παναθήναια, και ο Νουμάς.

Το 1906 γνώρισε στην Αθήνα την Αμερικανίδα Εύα Πάλμερ με την οποία και παντρεύτηκε το 1907 στις ΗΠΑ. Τον ίδιο χρόνο έφυγε για τη Λιβύη, όπου έγραψε τον Αλαφροΐσκιωτο. Το έργο που ο ίδιος αναγνώρισε ως αφετηρία της ποιητικής του πορείας, και το οποίο παρουσιάστηκε σε πολυτελή έκδοση εκτός εμπορίου το 1909, καθιερώνοντας αμέσως τον εικοσιπεντάχρονο ποιητή στα Ελληνικά Γράμματα.

Μετά το γάμο το ζευγάρι εγκαταστάθηκε στην Αθήνα και γνωρίστηκε με τους φιλολογικούς κύκλους. Τον επόμενο χρόνο γεννήθηκε ο γιος τους Γλαύκος. Το 1910 ο Σικελιανός πήρε μέρος στην ίδρυση του Εκπαιδευτικού Ομίλου και τον επόμενο χρόνο δημοσίευσε τον «Δελφικό Ύμνο» και έφυγε με τη σύζυγό του για το Παρίσι όπου παρακολούθησαν παράσταση αρχαίου δράματος από το ζεύγος Ντάνκαν. Τον ίδιο χρόνο πέθανε ο πατέρας του.

Στις αρχές του 1912 επισκέφτηκε ξανά το Παρίσι. Τον ίδιο χρόνο στρατεύτηκε στους Βαλκανικούς πολέμους. Αρχές Νοεμβρίου 1914, γνωρίστηκε με τον Νίκο Καζαντζάκη, με τον οποίο συνδέθηκε με βαθιά φιλία, και αναχώρησε μαζί του για τον Άγιο Όρος, σε προσκύνημα 40 ημερών. Τον 1915 περιηγούνται την Ελλάδα αναζητώντας τη «συνείδηση της γης» τους. Δημοσιεύει τον Πρόλογο στη ζωή, σε 4 τόμους, εκτός εμπορίου (1915-1917).

Το 1917 πέθανε η αδερφή του Πηνελόπη (ήταν το έναυσμα για τη δημοσίευση του Μήτηρ Θεού). Το καλοκαίρι του ίδιου χρόνου επισκέφτηκε την Πραστοβά της Μάνης μαζί με τον Καζαντζάκη και το 1919 την Ολυμπία και την Επίδαυρο. Τα χρόνια εκείνα γράφει το Πάσχα των Ελλήνων και πολλά λυρικά ποιήματα.

Το 1920 έμεινε με τη σύζυγό του στη Συκιά Κορινθίας και το 1921 έφυγε για προσκύνημα στους Αγίους Τόπους. Επέστρεψε στη Συκιά και την ίδια χρονιά στράφηκε προς μια ολοκληρωμένη σύλληψη της «Δελφικής Ιδέας», υπό την επίδραση της Μικρασιατικής Εκστρατείας, των επιπτώσεων του πρώτου παγκοσμίου πολέμου και της έκρηξης της Ρωσικής Επανάστασης.

Το καλοκαίρι του 1922 έφυγε για την Αγόριανη Παρνασσού, όπου μελέτησε την πρακτική εφαρμογή της «Δελφικής Ιδέας» και πληροφορήθηκε τη Μικρασιατική Καταστροφή. Τον επόμενο χρόνο έδωσε διαλέξεις στη Νομική Σχολή με θέμα την ιδέα της παγκόσμιας ειρήνης και αδελφοσύνης ανά τους αιώνες.

Το 1924 εγκαταστάθηκε με τη σύζυγό του στους Δελφούς όπου συνέχισαν την προεργασία για την υλοποίηση της «Δελφικής Ιδέας». Στους Δελφούς τάφηκε η μητέρα του, που πέθανε το 1925. Ο Σικελιανός είχε νωρίτερα προσκαλέσει διανοούμενους από όλο τον κόσμο στο μελλοντικό Διεθνές Κέντρο των Δελφών. Τον Ιούνιο του 1925 απήγγειλε την «Ωδή στο Βαλαωρίτη» κατά τη διάρκεια του εορτασμού των εκατό χρόνων από τη γέννηση του ποιητή, στη Λευκάδα.

Το Μάιο του 1927 εγκαινιάστηκαν οι «Δελφικές Εορτές» που γνώρισαν μεγάλη επιτυχία στην Ελλάδα και είχαν απήχηση και στο εξωτερικό. Δυο χρόνια αργότερα στην Ιόνιο Ανθολογία δημοσιεύτηκε άρθρο που πρότεινε το Σικελιανό για το βραβείο Νόμπελ και η Ακαδημία Αθηνών τίμησε το ζεύγος Σικελιανού για την αναβίωση των «Δελφικών Εορτών».

Το 1930 πραγματοποιήθηκαν οι δεύτερες «Δελφικές Εορτές» με εξίσου μεγάλη επιτυχία με τις πρώτες. Κατά τη διάρκεια των δύο επόμενων χρόνων ιδρύθηκε η «Δελφική Ένωση», με κρατική μέριμνα. Ο Σικελιανός προσκλήθηκε στο Παρίσι όπου γνωρίστηκε με τον Πωλ Γκονκούρ και τον Πωλ Βαλερύ και επιστρέφοντας στην Ελλάδα εξέδωσε μια εκπαιδευτική διακήρυξη για τη «Δελφική Ένωση» και το βιβλίο Δελφική Ιδέα· Ένα προανάκρουσμα.

Το 1933 πραγματοποιήθηκαν δυο παραστάσεις της τραγωδίας του Σικελιανού Ο Διθύραμβος του Ρόδου σε σκηνοθεσία δική του με τη συνεργασία της Εύας. Τον επόμενο χρόνο έγιναν κάποιες κρατικές προσπάθειες για την ίδρυση του «Δελφικού Κέντρου», οι οποίες όμως δεν ολοκληρώθηκαν. Στο Παρίσι ο Λουί Ρουσσέλ πρόβαλε το όνομα του Σικελιανού με μια σειρά άρθρων στο περιοδικό Libre.

Από το 1935 ο Σικελιανός επανέρχεται στην ποίηση, με πρώτο ποίημα αυτής της περιόδου την «Ιερά Οδό». Από τότε συνεργάζεται εντατικά με το περιοδικό της Γενιάς του 30, Τα Νέα Γράμματα.

Το 1938 γνωρίστηκε με την Άννα Καραμάνη την οποία παντρεύτηκε στην Ελευσίνα το 1940. Τον ίδιο χρόνο έγραψε την τραγωδία Σίβυλλα. Τα Ακριτικά του, που κυκλοφόρησαν χειρόγραφα το 1942, ήταν αντιστασιακά ποιήματα υψηλής ποιότητας που εγκαρδίωσαν τους Έλληνες στα Κατοχικά χρόνια.

Το 1943 απήγγειλε το ποίημα «Ηχήστε οι σάλπιγγες» κατά τη διάρκεια της κηδείας του Κωστή Παλαμά. Την ίδια χρονιά άρχισε να έχει σοβαρά προβλήματα υγείας.

Το 1946 προτάθηκε από την Εταιρεία Ελλήνων λογοτεχνών για το βραβείο Νόμπελ, και δεύτερη φορά την ίδια χρονιά από κοινού με τον Καζαντζάκη. Μαζί με τον τελευταίο προσφώνησαν τον Πωλ Ελυάρ στην τιμητική υποδοχή του στην Αθήνα. Την ίδια και την επόμενη χρονιά, δημοσιεύεται συγκεντρωμένο σε 3 τόμους (με τίτλο Λυρικός βίος) το ποιητικό του έργο.

Το 1947 εκλέχτηκε πρόεδρος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών και προτάθηκε ξανά –αυτή τη φορά από ομάδα ευρωπαίων συγγραφέων– για το βραβείο Νόμπελ. Υποψηφιότητα που συνεχίστηκε ως τον θάνατό του.

Με επιβαρυμένη την υγεία του εκείνα τα χρόνια, συνέχισε να δημιουργεί ως τις 19 Ιουνίου 1951, που απεβίωσε.

Το λογοτεχνικό έργο του Σικελιανού υπηρέτησε τη μεγαλόπνοη κοσμοθεωρία του για τον ρόλο του ποιητή ως θιασώτη και ιεραπόστολου μιας θρησκευτικής ιδεολογίας, η οποία ενσωματώνοντας την παράδοση της πορείας του κόσμου μέσα στους αιώνες οραματίζεται την επανασύνδεση του ανθρώπου με τον αρχετυπικό Μύθο της ενιαίας ψυχοσωματικής υπόστασης.

Στον θεωρητικό αυτό στοχασμό ο Σικελιανός υπέταξε τα εκφραστικά του μέσα. Υιοθέτησε μια προ- και αντι- λογική έκφραση τόσο στην ποίηση, όσο και στις τραγωδίες του και αφομοίωσε ποικίλες πνευματικές επιδράσεις. Στα κείμενά του συνυπάρχουν στοιχεία που παραπέμπουν στα ρεύματα του ρομαντισμού, του αισθητισμού, του συμβολισμού αλλά και στους αρχαίους Έλληνες κλασικούς, ορφικούς, και προσωκρατικούς φιλοσόφους.

Το ποιητικό του έργο συγκεντρώθηκε στον Λυρικό βίο (τόμοι 6, Ίκαρος, 1965-1969), οι τραγωδίες του στην Θυμέλη (τόμοι 3, Ίκαρος, 1971-1975), τα πεζά του κείμενα στον Πεζό λόγο (τόμοι 5, Ίκαρος, 1978-1985), και η επιστολογραφία του στα Γράμματα (1902-1951), [τόμοι 2, Ίκαρος, 2000]. Η βιογραφία και η εργογραφία του παρουσιάζονται στον τόμο: Κώστας Μπουρναζάκης, Χρονογραφία Άγγελου Σικελιανού (1884-1951), [Ίκαρος, 2006].