Νάννα Παπανικολάου | Μεταφράζοντας το «Να σώσουμε τη φωτιά» του Guillermo Arriaga

Η Νάννα Παπανικολάου φιλοξενείται στη στήλη μας «Το εργαστήρι της μετάφρασης» και μας μιλάει για το μυθιστόρημα-έπος του Guillermo Arriaga Να σώσουμε τη φωτιά, που μετέφρασε και εκδόθηκε πρόσφατα στα ελληνικά. Ένα βιβλίο που απεικονίζει τις επικίνδυνες αντιφάσεις μιας χώρας αλλά και τον διχασμό της ανθρώπινης φύσης ανάμεσα στην καταδίκη και την εξιλέωση.

Να σώσουμε τη φωτιά

Το βιβλίο ξεκινά με διάφορες, υποτίθεται, άσχετες μεταξύ τους ιστορίες, οι οποίες σιγά-σιγά συγκλίνουν, ώσπου να συναντηθούν και να μπλεχθούν σε μία κεντρική ιστορία. Οι πρωταγωνιστές αυτών των επί μέρους ιστοριών στην αρχή του βιβλίου ανήκουν σε διαφορετικούς κόσμους. Είναι διανοούμενοι, καλλιτέχνες και γιάπηδες, λαθρέμποροι ναρκωτικών, δολοφόνοι και κατάδικοι, μέσα κι έξω απ’ την φυλακή, Μεξικάνοι από διάφορες περιοχές της χώρας, κάποιοι από τον βορρά, φτωχοί κι αγράμματοι. Όλοι αυτοί οι χαρακτήρες, μιλούν διαφορετικό ιδίωμα, ανάλογα με τον κόσμο στον οποίο ανήκουν. Οι μορφωμένοι αστοί μιλούν μια γλώσσα εκλεπτυσμένη, με πλούσιο λεξιλόγιο, οι βόρειοι έχουν ενσωματώσει πολλές αγγλικές λέξεις, αλλά εξισπανισμένες, οι λαθρέμποροι των καρτέλ έχουν τους δικούς τους γλωσσικούς κώδικες επικοινωνίας, οι φυλακισμένοι μιλούν την αργκό της φυλακής. Αυτό το βιβλίο λοιπόν, αποτελεί για τον μεταφραστή μια μεγάλη πρόκληση, διότι όλες οι γλωσσικές διαφορές και αποχρώσεις των ισπανικών του πρωτοτύπου, πρέπει να είναι αισθητές και στο ελληνικό κείμενο. Για να το πετύχω, έπρεπε ν’ ανακαλύψω την γλώσσα του ελληνικού υποκόσμου και να βρω τις αντιστοιχίες, έπρεπε ακόμα και να δημιουργήσω λέξεις, σε κάποιες περιπτώσεις εξισπανισμένων αγγλικών που δεν είχαν αντίστοιχες εξελληνισμένες. Ελπίζω να τα κατάφερα να αποδώσω αυτές τις διαφορές στο ελληνικό κείμενο, διότι είναι ένα από τα στοιχεία της ζωντάνιας αυτού του βιβλίου. Ο Γκιγιέρμο Αρριάγα είναι ένας από τους κορυφαίους σύγχρονους Μεξικανούς συγγραφείς, με πολύ στενή σχέση με τον κινηματογράφο. Είναι ο άνθρωπος που ανέδειξε το ταλέντο του Αλεχάντρο Γκονσάλες Ινιάριτου με τα σενάριά του σε θρυλικές ταινίες, όπως οι Χαμένες αγάπες, τα 21 γραμμάρια, η Βαβέλ. Σε δικό του σενάριο είναι και η συγκλονιστική ταινία Οι τρεις ταφές του Μελκιάδες Εστράντα, με σκηνοθέτη και πρωταγωνιστή τον Τόμμυ Λη Τζόουνς, για ν’ αναφέρω μόνο τις πιο γνωστές στην Ελλάδα, διότι υπάρχουν και πολλές ακόμη, κάποιες από τις οποίες έχει σκηνοθετήσει ο ίδιος ο Αρριάγα.

Αυτό εδώ το βιβλίο έχει κερδίσει ένα πολύ σημαντικό βραβείο για την ισπανόφωνη λογοτεχνία, το βραβείο Αλφαγουάρα για το μυθιστόρημα το 2020. Δικαίως. Είναι ένα κείμενο σχεδόν χιλίων σελίδων, που συντίθεται από πολλά κείμενα, με καταιγιστική κινηματογραφική ταχύτητα, με δράση που δεν αφήνει τον αναγνώστη να το αφήσει από τα χέρια του. Είναι μια ιστορία για την φωτιά που καίει το σπίτι μας κι εκεί που αναρωτιόμαστε τι να πρωτοσώσουμε απ’ αυτό, αντιλαμβανόμαστε και συνειδητοποιούμε ότι πρέπει να σώσουμε την φωτιά, μέχρι να το κάψει ολότελα.

Να σώσουμε τη φωτιά

 

 
Έτικέττες: