Αχιλλέας Κυριακίδης | Μεταφράζοντας την «Παιδική λογοτεχνία» του Alejandro Zambra

Ο Αχιλλέας Κυριακίδης φιλοξενείται στο blog του  Ίκαρου, στη στήλη «Το εργαστήρι της μετάφρασης», και μας μιλάει για το μεταφραστικό ταξίδι του νέου βιβλίου του Alejandro Zambra, Παιδική λογοτεχνία.

Ένα ανορθόδοξο εγχειρίδιο για νέους γονείς και παράλληλα ένα λαμπρό νέο κεφάλαιο που εμπλουτίζει το συναρπαστικό έργο ενός από τους σημαντικότερους Λατινοαμερικανούς συγγραφείς των τελευταίων ετών.

Παιδική Λογοτεχνία

Σε μια προ καιρού συνέντευξή μου ερωτήθηκα αν προτιμώ να μεταφράζω ζώντες ή τεθνεώτες συγγραφείς. Η απάντησή μου ήταν: «Προτιμώ να μεταφράζω ζώντα κείμενα». Αυτή η απόλυτη απάντησή μου επιδεχόταν από τότε ένα παραθυράκι εξαίρεσης, αφού είχα ήδη γνωρίσει τη συναρπαστική και εύφορη συνεργασία με συγγραφείς που μου δόθηκε η τιμή να μεταφράσω, όπως, π.χ., ο Jean d’Ormesson, o Jean Echenoz, o Alberto Garlini, ο πολύτιμος Juan Gabriel Vásquez κ.ά., ενώ έχει μείνει παροιμιώδης, από επανειλημμένες εκμυστηρεύσεις μου, η απάντηση του Borges όταν τον ρώτησα τι σήμαιναν κάτι περίεργες λέξεις που με είχαν βασανίσει όταν μετέφραζα ένα βιβλίο του: «Δεν έχω ιδέα. Κάντε ό,τι θέλετε».

Η περίπτωση του ―φίλου, πια― Alejandro Zambra ξεπερνά τα όρια της απλής συνεργασίας ή της βοήθειας του συγγραφέα στον μεταφραστή του ― κάποιες φορές, και του μεταφραστή στον συγγραφέα... Για κάθε βιβλίο του που έχω μεταφράσει, ιδίως τα δύο τελευταία του (Χιλιανός ποιητής, Παιδική λογοτεχνία), έχω την αυτάρεσκη και εν πολλοίς υπερφίαλη αίσθηση όχι μόνο ότι οι ερωτήσεις και οι παρατηρήσεις μου τον ωθούν ή τον παροτρύνουν ν’ αναθεωρήσει κάποιες λεπτομέρειες, αλλά και ότι το βιβλίο γράφτηκε για μένα, γράφτηκε για να το αγαπήσω και να το μεταφράσω εγώ...

Ξεκινώντας να διαβάζουμε το Παιδική λογοτεχνία, βρισκόμαστε έκπληκτοι μπροστά σε μια αυστηρά ημερολογιακή καταγραφή της ζωής του γιου τού συγγραφέα, από τη στιγμή μηδέν ώς τα πρώτα του γενέθλια, και πριν καλά καλά αντιδράσουμε αρνητικά, φέρνοντας στο νου μας το γνωστό και αρμόζον στην περίπτωση δεκαπεντασύλλαβο («Άλλος παιδί δεν έκανε, μόνο η Μαρία τον Γιάννη»), αντιλαμβανόμαστε ότι η αφήγηση δεν αφορά τη γέννηση ενός παιδιού, αλλά τη γέννηση ενός πατέρα.

Ο Zambra, με το χιούμορ του, τη χάρη τού ύφους του και το αδιαμφισβήτητο ταλέντο ενός ταχυδακτυλουργού των λέξεων, λύνει γορδίως το πρόβλημα του πώς μια τόσο προσωπική πραγματικότητα μπορεί να μεταπλαστεί σε γοητευτική ψευδο-μυθοπλασία για αναγνώστες μιθριδατισμένους στα παραμύθια και τις αλληγορίες.

Ένα κομψοτέχνημα.

Παιδική Λογοτεχνία

Έτικέττες: