Βίκη Τσιούστα | Μεταφράζοντας το «Μαγικό φωτογραφείο του κυρίου Χιρασάκα» της Sanaka Hiiragi

Η Βίκη Τσιούστα φιλοξενείται στη στήλη μας «Το εργαστήρι της μετάφρασης» και μας μιλάει για το Μαγικό φωτογραφείο του κυρίου Χιρασάκα, το νέο μυθιστόρημα της Sanaka Hiiragi που μετέφρασε στα ελληνικά και αγαπήθηκε από την πρώτη μέρα κυκλοφορίας. Ένας συγκινητικός ύμνος στην αξία της ζωής και τις πολύτιμες αναμνήσεις που μας διαμορφώνουν.

Το μαγικό φωτογραφείο του κυρίου Χιρασάκα

Υπάρχει ένα μέρος, κάπου ανάμεσα στη ζωή και τον θάνατο, τη μνήμη και τη λήθη, όπου ο χρόνος δεν κυλά όπως τον ξέρουμε. Εκεί φτάνουν οι άνθρωποι όταν πεθαίνουν, για να δουν ξανά τη ζωή τους και να επιλέξουν τις στιγμές που την χαρακτήρισαν. Το Μαγικό φωτογραφείο του κυρίου Χιρασάκα της Χιράγκι Σάνακα μας οδηγεί σ’ αυτόν τον φανταστικό τόπο με μια ήρεμη απλότητα.

Ένα φωτογραφείο. Μια σειρά από φωτογραφίες. Η ανάγκη να επιλέξεις.

Η Χιράγκι γράφει με έναν τρόπο που δύσκολα περιγράφεται χωρίς να τον αδικήσεις. Είναι απλός, αλλά όχι απλοϊκός. Είναι τρυφερός, αλλά ποτέ έντονα συναισθηματικός. Υπάρχει μια σιωπή, μια διακριτικότητα στην αφήγησή της – μια παύση που σου αφήνει τον χώρο να νιώσεις μόνος σου, χωρίς να σε κατευθύνει. Και για εμένα, ως μεταφράστρια, αυτό ίσως ήταν και το πιο απαιτητικό κομμάτι: όχι να αποδώσω το νόημα, αλλά να μην χάσω αυτήν την ισορροπία. Να μην «γεμίσω» το κείμενο εκεί που το πρωτότυπο αφήνει κενό. Να εμπιστευτώ ότι και στα ελληνικά αυτή η διακριτικότητα μπορεί να λειτουργήσει.

Κεντρικό ρόλο στο βιβλίο παίζουν οι φωτογραφίες, όχι μόνο ως αφηγηματικό εργαλείο αλλά και ως φορείς μνήμης. Μέσα από αυτές, οι χαρακτήρες καλούνται να επανεξετάσουν το παρελθόν τους και να αναγνωρίσουν τη σημασία στιγμών που ίσως είχαν προσπεράσει. Ακόμα και μια φαινομενικά ασήμαντη στιγμή μπορεί να γίνει καθοριστική. Κι έτσι η επιλογή των φωτογραφιών γίνεται κάτι περισσότερο από μια απλή διαδικασία – γίνεται μια πράξη κατανόησης και αναγνώρισης.

Όταν ολοκλήρωσα τη μετάφραση, αυτό που μου έμεινε πιο βαθιά χαραγμένο δεν ήταν κάποια συγκεκριμένη σκηνή, αλλά μια αίσθηση – σαν να είχα κοιτάξει ένα άλμπουμ με παλιές φωτογραφίες. Όχι απαραίτητα τις πιο σημαντικές, αλλά εκείνες που, για κάποιον λόγο, δεν θέλεις να ξεχάσεις.

Και ίσως αυτό να είναι τελικά το πιο ιδιαίτερο στοιχείο του βιβλίου. Δεν προσπαθεί να σου πει τι είναι σημαντικό. Διαλέγει στιγμές, τις φωτίζει απαλά και τις τοποθετεί δίπλα δίπλα. Και η μετάφραση, μ’ έναν παράξενο τρόπο, γίνεται μέρος αυτής της διαδικασίας: μια ακόμα επιλογή, μια ακόμα προσπάθεια να κρατηθεί κάτι από το φως των αναμνήσεων – αυτήν τη φορά σε μια άλλη γλώσσα.

Το μαγικό φωτογραφείο του κυρίου Χιρασάκα

Έτικέττες: